Chương 11: Khi Mọi Thứ Không Còn Là Chuyện Riêng

An nhận ra sự thay đổi vào một buổi sáng rất bình thường.

Không phải vì có chuyện gì lớn xảy ra, mà vì mọi người bắt đầu nói chuyện với cô bằng một giọng khác.

Mẹ đặt bát cháo xuống bàn, liếc chiếc rổ tre cạnh cửa rồi hỏi:

“Hôm nay con lấy bao nhiêu?”

Câu hỏi ấy khiến An dừng lại một nhịp.

Trước đây, mẹ chỉ hỏi con có đi chợ không. Bây giờ, bà hỏi lấy bao nhiêu. Sự khác biệt rất nhỏ, nhưng với An, nó giống như một đường ranh vừa được vạch ra.

“Con lấy vừa thôi.” An đáp.

Mẹ gật đầu. Không dặn dò thêm. Cái gật đầu ấy mang theo một điều ngầm hiểu: mẹ đã chấp nhận việc này như một phần nhịp sống của con gái mình.

An xách rổ ra ngõ. Trời sớm, không khí mát. Vài người hàng xóm đang quét sân, gánh nước. Khi thấy An đi qua, có người gọi.

“An đi chợ à?”

“Vâng.” An đáp, dừng lại rất ngắn.

“Tiện thì mua giúp cô mấy quả trứng nhé.” Người phụ nữ nói.

An nhìn bà, không vội gật đầu. “Cô cần bao nhiêu ạ?”

“Sáu quả.” Bà đáp.

“Cháu đi học sớm, trưa cháu mang qua được không?” An hỏi lại.

“Được, được.” Bà cười.

Không phải nhờ vả.

Mà là đặt trước.

An gật đầu, tiếp tục đi. Cô không thấy vui vì có thêm người mua. Cô chỉ thấy rõ một điều: từ hôm nay, mọi lời gật đầu của cô đều mang theo trách nhiệm.

“Hai mươi bốn quả.”

Con số tăng lên không nhiều. Nhưng đủ để đáp ứng những lời đã hẹn.

Người phụ nữ gói trứng cẩn thận hơn trước. Khi đưa cho An, bà nói:

“Cháu làm ăn có trước có sau, cô yên tâm.”

An gật đầu, nhận rổ. Cô không đáp lại bằng lời cảm ơn quá nhiều. Những lời như thế, nếu nói nhiều, sẽ mất giá.

Rời chợ, An không đi thẳng về khu quen. Cô ghé nhà đã đặt trước từ sáng. Người phụ nữ nhận trứng, đưa tiền, không hỏi thêm.

Tiếp theo là những nhà cũ. Họ mở cửa nhanh hơn, không còn dò hỏi giá. Mọi thứ diễn ra trơn tru, nhưng An lại thấy áp lực rõ ràng hơn.

Không phải áp lực từ người khác.

Mà là áp lực từ chính mình.

Nếu hôm nay cô nhầm.

Nếu hôm nay cô đến muộn.

Nếu hôm nay cô quên một nhà.

Thì cái tên “An” sẽ không còn là thuận tiện nữa, mà trở thành phiền phức.

An giao xong trứng, rổ trống. Cô kiểm tra lại tiền trong túi áo, rồi ghi nhanh vào sổ tay nhỏ: nhà nào – bao nhiêu – đã giao.

Không phải vì sợ thiếu tiền.

Mà vì sợ thiếu uy tín.

Buổi trưa, An về nhà đúng giờ. Mẹ nhìn cô, rồi nhìn rổ tre, hỏi:

“Hết rồi à?”

“Dạ.” An đáp. “Có một nhà đặt trước.”

Mẹ gật đầu, không trách. “Đặt trước thì phải giữ.”

An biết, đó không chỉ là lời nói cho việc mua bán. Đó là lời dạy cho cách làm người.

Buổi chiều, An đi học. Trong lớp, Lan kéo cô lại.

“An,” Lan nói nhỏ, “hôm nay có người hỏi tớ là có phải cậu hay mua trứng giúp không.”

An nhìn bạn. “Cậu trả lời thế nào?”

“Tớ bảo cậu tiện thì mua.” Lan đáp. “Có sao không?”

“Không sao.” An nói. “Cậu nói đúng.”

Lan thở phào. “Tớ sợ nói sai.”

An mỉm cười rất nhẹ. “Không ai sai cả. Chỉ cần không nói quá.”

Lan gật đầu, nhưng ánh mắt vẫn đầy tò mò. An hiểu, từ giờ trở đi, mình sẽ luôn nằm trong những câu chuyện bên lề.

Tan học, An về nhà theo con đường quen. Cô nghe thấy hai người nói chuyện sau lưng.

“Con bé đó tên An phải không?”

“Ừ, mua trứng tươi lắm.”

An không quay đầu.

Cô không muốn nghe.

Cũng không cần nghe.

Buổi tối, An ngồi vào bàn học, nhưng không mở sách ngay. Cô mở cuốn sổ nhỏ, nhìn lại những dòng ghi chép trong ngày.

Số lượng tăng.

Nhà mua tăng.

Người nhờ bắt đầu xuất hiện.

Cô nhận ra một điều rất rõ: từ hôm nay, mọi thứ không còn là chuyện riêng của mình nữa.

Nếu trước đây, bán được hay không chỉ ảnh hưởng đến cô, thì bây giờ, nó ảnh hưởng đến nhịp sinh hoạt của người khác.

An đặt bút xuống, suy nghĩ rất lâu.

Cô cần một thứ trước khi đi tiếp.

Không phải tiền.

Không phải người mua.

Mà là kỷ luật.

Kỷ luật về giờ giấc.

Kỷ luật về số lượng.

Kỷ luật về lời nói.

An viết thêm một dòng, rất ngắn:

Được nhớ tên = phải đáng tin.

Cô gạch chân chữ đáng tin.

Đêm xuống, An đứng bên cửa sổ, nhìn ra ngõ. Ánh đèn dầu le lói trong vài nhà. Tiếng côn trùng rả rích, rất quen.

Cô chợt hiểu ra một điều mà ở đời trước phải rất lâu mới ngộ được:

Muốn đi xa,

không phải cứ bước nhanh là đủ.

Mà là mỗi bước đều không được phép sai.

Thập niên 80 không khoan dung với những sai sót nhỏ. Một lần trễ hẹn, một lần nhầm tiền, cũng đủ để người ta quay lưng.

An quay lại bàn, tắt đèn.

Trong bóng tối, cô không nghĩ đến ngày mai lấy bao nhiêu trứng. Cô nghĩ đến cách giữ mình tỉnh táo khi mọi thứ bắt đầu chuyển động.

Vì cô biết rất rõ:

từ ngày hôm nay,

mỗi buổi sáng xách rổ ra khỏi nhà —

đã là một lời hứa.

Và An, tuyệt đối không cho phép mình thất hứa.