Chương 4

Những năm 80 gần như chẳng có hoạt động giải trí nào.

Đừng nói đến điện thoại di động, ngay cả tivi trong thôn cũng chẳng có. Thỉnh thoảng mới có một buổi chiếu phim, đó là sự kiện lớn đối với cả thôn. Mọi người sẽ mang theo ghế đẩu từ sớm, đi bộ năm cây số trước hai, ba tiếng đồng hồ để đến sân đại viện của đội sản xuất trước đây xem phim.

Không khí náo nhiệt chẳng khác nào ngày hội.

Cô không hứng thú với những bộ phim của thời này, nhưng lại rất thích bầu không khí náo nhiệt ấy.

Có cảm giác đông vui, nhộn nhịp.

Nhưng việc cấp bách trước mắt là tiếp tục khai hoang mảnh đất bỏ không của gia đình, đồng thời nghĩ cách kiếm tiền. Có như vậy, cô mới kịp mua hạt giống trước tháng 3 để gieo trồng.

Tô Y Y đứng dậy, nhẹ nhàng đấm vai, vừa nhìn quanh vừa không khỏi tưởng tượng đến cảnh tượng tươi đẹp khi mua được hạt giống, gieo xuống đất, cây trồng lớn lên rồi đến ngày thu hoạch bội thu.

Ký ức của nguyên chủ khá mơ hồ, đứt quãng, nhưng may mà Ni Ni đã kể cho cô nghe không ít chuyện. Chắp vá những mẩu chuyện lại với nhau, Tô Y Y cũng nắm được đại khái những điều cần biết.

Nhà họ Tô vốn có hai mẫu ruộng tốt, nhưng năm xưa cha Tô lâm bệnh nặng, gia đình đành bán ruộng để lấy tiền chữa bệnh cho ông.

Kết quả, người không cứu được, ruộng cũng chẳng còn.

Thấy tình cảnh ấy, mẹ Tô bỏ lại các con rồi lặng lẽ bỏ trốn. Bao nhiêu năm qua vẫn bặt vô âm tín. Chính bà nội đã một tay nuôi nấng bốn đứa cháu trai cháu gái khôn lớn.

Gia cảnh nghèo khó, anh cả Tô Văn chỉ học hết tiểu học, mới mười hai, mười ba tuổi đã lên núi Thạch Đầu làm nghề đục đá.

Tô Vũ cũng muốn đi làm, nhưng anh ấy gầy yếu hơn anh cả nhiều. Hơn nữa, Tô Văn kiên quyết ngăn cản, nhất định bắt em trai học hết lớp chín. Đợi đến khi Tô Vũ đủ mười sáu tuổi, anh cả mới cho anh ấy đi làm cùng.

Hiện tại, người duy nhất trong nhà họ Tô còn đi học là cô em út Tô Tú Tú. Năm nay cô ấy lên lớp 10.

Vì chuyện này, chị dâu Tiền đã không ít lần nói móc Tô Y Y.

Cái gì mà “Con gái học nhiều thế làm gì? Chẳng lẽ còn định nuôi một đứa thành sinh viên đại học à? Đằng nào chẳng phải lấy chồng, tội gì phải lãng phí số tiền ấy?”

Không chỉ chị dâu Tiền, mà các bà các thím trong ngoài thôn cũng thường xuyên nói những lời như vậy trước mặt bà nội. Ai nấy đều làm ra vẻ như muốn nói: “Sao nhà họ Tô các người lại ngốc nghếch đến thế?”

Mỗi lần như vậy, bà nội chỉ cười. Đến khi bị nói nhiều quá, bà cụ mới đáp lại một câu: “Học nhiều chữ vẫn tốt hơn.”

Nhưng tốt ở chỗ nào? Thật ra, bà nội chẳng được học hành bao nhiêu nên cũng không giải thích rõ được.

Bà cụ chỉ đơn thuần cảm thấy học nhiều thì tốt.

Còn Tô Y Y thì vốn không phải người có năng khiếu học hành. Cô cố gắng lắm mới học hết lớp tám rồi nghỉ, mấy năm nay vẫn ở trong thôn, làm việc phụ giúp gia đình. Cứ thế mơ mơ màng màng sống đến năm mười tám tuổi.

Trước Tết, Tô Văn vốn định nhờ Triệu Phương Thảo hỏi thăm xem có công việc nào nhẹ nhàng một chút để Tô Y Y làm không.

Cô em gái lớn này của anh ấy quá thiếu chủ kiến, lại nhút nhát, rụt rè. Ngay cả ở trước cửa nhà cũng thường xuyên bị người ta bắt nạt. Nếu phải đi làm ở nơi quá xa, anh ấy chẳng biết cô sẽ bị ức hiếp đến mức nào nữa.

Vì thế, Tô Văn cũng chẳng mong Tô Y Y làm nên chuyện gì lớn lao. Chỉ cần tìm được một công việc gần nhà là được, dù tiền công ít hơn một chút cũng không sao.

Kết quả, Triệu Phương Thảo còn chưa kịp tìm được việc cho Tô Y Y thì cô đã bị bức tường đất đổ sập đè trúng.

Nằm liệt giường một, hai tháng, vậy mà vừa khỏe lại, cô đã tuyên bố muốn khai hoang mảnh đất bỏ không của gia đình để trồng trọt.

Tô Y Y nhớ lại vẻ mặt của cả nhà khi lần đầu tiên cô nói muốn trồng trọt, không nhịn được bật cười.

Ngay cả bà nội cũng ngừng việc khâu vá trong tay, ngẩng đầu nhìn cô.

Tô Vũ là người thú vị nhất. Anh ấy lập tức quay đầu nhìn ra ngoài nhà, rồi lại nhìn cô. Cứ như đang muốn xác định xem hôm nay mặt trời mọc từ hướng nào.

Tô Y Y thậm chí còn cảm thấy, có lẽ cô cũng khiến anh cả đau đầu chẳng khác gì nguyên chủ trước kia.

Bởi trước đây, anh cả phải lo lắng cho tính cách yếu đuối của nguyên chủ, sợ cô bị người khác bắt nạt.

Còn bây giờ, anh ấy lại phải đau đầu vì những ý tưởng viển vông của cô.

Đúng là làm anh cả thật sự mệt lòng mà…

Tô Y Y vỗ nhẹ đám rơm bên bờ ruộng cho chúng tơi ra một chút rồi mới ngồi xuống. Cô mở chiếc túi vải nhỏ, lấy ra nửa miếng bánh màu nâu đất.

Đây là bữa sáng mà chị dâu Triệu Phương Thảo đưa cho cô trước khi ra khỏi nhà sáng nay.

Nó được gọi là bánh bã đậu.

Nghe nói thứ này còn được gọi là bánh khô lạc. Nó được làm từ phần bã còn sót lại sau khi ép lấy dầu.

Sau khi làm xong, bánh được phơi khô nên có thể bảo quản hơn nửa năm. Khi muốn ăn, chỉ cần bẻ vụn bánh rồi đổ nước sôi vào khuấy lên, nó sẽ biến thành một hỗn hợp sền sệt.

Trước đây, Tô Y Y rất thích xem các video chia sẻ kiến thức. Cô từng nghe người dẫn chương trình nói rằng đây là mùi vị mà thế hệ trước luôn hoài niệm.

Cô vẫn luôn tò mò không biết rốt cuộc nó có vị như thế nào.

Đáng tiếc, ở thời đại của cô, chẳng ai làm món này nữa. Người ta chỉ giữ lại phần bã ấy để cho lợn ăn.

Không ngờ lần này cô lại có cơ hội được nếm thử.

Tô Y Y bẻ một miếng nhỏ bỏ vào miệng. Cô mới nhai được hai cái, đôi mắt tròn xoe sáng ngời vì mong đợi ban nãy lập tức cụp xuống.

Thậm chí vẻ mặt còn trở nên kỳ quái.

… Cô nhớ trong video chia sẻ kiến thức, người ta nói món này tuy trông không đẹp mắt nhưng lại thơm nức và cực kỳ ngon mà.

Lừa người!

Trong miệng toàn là bã vụn đã đành, ngoài vị đắng ra còn có cả mùi dầu mỡ trên tóc.

Chỉ mới nếm một miếng, Tô Y Y đã chẳng muốn ăn miếng thứ hai.

Tiêu rồi, còn hơn nửa miếng thì phải làm sao đây?

Tô Y Y nhìn miếng bánh bã đậu trong tay, cảm thấy mình đang gặp phải một vấn đề nan giải.

Đúng lúc cô đang nhăn nhó khó xử, Ni Ni kéo theo một cành cây chạy tới. Vừa chạy, cô bé vừa vui vẻ hét lớn: “Cô cả, cô cả mau nhìn xem con tìm được gì này.”

Tô Y Y ngồi yên chờ cô bé chạy đến gần. Ni Ni lập tức chìa cành cây ra như dâng bảo vật, dặn dò: “Cô cẩn thận đừng để bị gai đâm nhé, gai này đâm đau lắm.”

“Con bị gai đâm à?” Nghe vậy, Tô Y Y không vội xem cành cây mà ngẩng đầu nhìn Ni Ni.

“Trước đây con từng bị đâm rồi, nhưng lần này thì không ạ.” Ni Ni kiêu hãnh ưỡn ngực.

Tô Y Y vẫn không yên tâm, kiểm tra thật kỹ một lượt. Sau khi xác nhận cô bé không bị gai đâm, cô mới quay sang xem xét cành cây.

Ngoài những chiếc lá nhỏ, trên cành còn có từng chùm quả đỏ bé xíu, chỉ cỡ ngón út, trông vô cùng bắt mắt.

“Cái này cô biết.” Tô Y Y chỉ vào cành cây, mỉm cười với Ni Ni: “Quả gai lửa đúng không?”

Đây là một trong số ít những loại cây dại mà cô nhận ra.

“Không đúng.” Ni Ni lớn tiếng phản bác: “Quả gai lửa này gọi là táo dại. Cô cả nhìn xem, những quả nhỏ xíu này có giống những quả táo tí hon không?”

Tô Y Y gật đầu. Cô còn chưa kịp lên tiếng, Ni Ni đã nói tiếp: “Con từng nhìn thấy táo rồi nhé. Trước đây con thấy Tôn Bình Bình ăn rồi.”

Tôn Bình Bình là bạn cùng lớp của em út Tô Tú Tú.

Nhà họ là gia đình có điều kiện tốt nhất trong thôn, còn mở cả tiệm tạp hóa duy nhất ở đây, nằm ngay vị trí đẹp nhất đầu thôn.

Có điều, từ khi có thể xuống giường, Tô Y Y cứ chạy ra phía sau thôn suốt nên đến giờ vẫn chưa gặp cô gái ấy.

Nhưng chuyện đó không quan trọng, có chuyện khác làm cô chú ý: “Ni Ni chưa từng ăn táo à?”

Ni Ni chớp mắt, những ngón tay xoắn lấy vạt áo, khẽ gật đầu.

Ngừng một lát, cô bé chỉ vào quả gai lửa rồi nói lớn: “Nhưng Ni Ni từng ăn táo nhỏ rồi. Cô út nói quả này có vị giống táo. Cô cả nếm thử xem có đúng không ạ?”

Ánh mắt đầy mong đợi của cô bé khiến Tô Y Y có chút xót xa.

Cô đưa tay xoa đầu Ni Ni, suy nghĩ một lát rồi nói: “Sau này cô cả kiếm được tiền, sẽ mua táo cho con ăn.”

Ni Ni vui sướng vỗ tay liên tục, chẳng chút nghi ngờ mà tin tưởng Tô Y Y tuyệt đối, tin rằng cô nhất định sẽ kiếm được tiền.

“Cô cả, hôm nay chúng ta còn ăn bánh tôm không ạ?” Ni Ni nhìn Tô Y Y bằng ánh mắt mong chờ, mặt đầy vẻ háo hức.

“Lại thèm ăn rồi à?” Tô Y Y bật cười.

Ni Ni gật đầu thật mạnh: “Con thèm mấy ngày nay rồi, nhưng mẹ không cho con mè nheo đòi cô.”

Chị dâu?

Tô Y Y ngẩn người. Cô nghe Ni Ni nhỏ giọng nói tiếp: “Mẹ bảo cô vẫn chưa khỏi bệnh, nước sông lại lạnh như thế. Lỡ cô bị bệnh dai dẳng thì không hay đâu. Cho nên con đã cố nhịn mấy ngày liền. Cô cả, con không ăn bánh tôm cũng được ạ.”

Ni Ni nhìn Tô Y Y: “Đợi cô khỏe hẳn rồi ăn cũng được.”

Trong lòng Tô Y Y chợt thấy ấm áp. Cô lại xoa đầu Ni Ni một cái rồi nói: “Cô cả khỏe rồi mà. Đi nào. Chúng ta đi bắt tôm sông.”

Lần này, Ni Ni không chỉ vui vẻ vỗ tay mà cả người còn nhảy nhót tưng bừng.

Có lẽ nhờ may mắn, Tô Y Y dẫn Ni Ni đi bắt tôm sông theo ý định nhất thời. Không ngờ lần này hai cô cháu cũng thu hoạch được kha khá.

Hai người ngồi xổm bên bờ sông, cùng nhau nhặt từng con cá nhỏ, từng con tôm nhỏ lên. Sau đó, Ni Ni đi bên cạnh Tô Y Y, vui vẻ nhảy chân sáo trên đường về nhà.

Trên tay cô bé vẫn cầm chùm quả gai lửa, vừa đi vừa vui vẻ trò chuyện với Tô Y Y: “Hừ, đám Tiểu Hổ không cho con chơi cùng thì thôi, không chơi cùng thì con cũng chẳng thèm chơi nữa. Bây giờ thì tốt rồi, con hái được táo nhỏ, lát nữa còn có bánh tôm ăn. Để xem bọn họ có ghen tị chết không.”

Nói xong, cô bé hái mấy quả gai lửa nhỏ rồi nhét hết vào miệng.

Vừa cắn vỡ lớp vỏ quả, vị chua đã khiến cô bé rùng mình. Gương mặt lập tức nhăn nhúm lại như cái bánh bao nhỏ.

Khiến Tô Y Y không nhịn được bật cười.

Ánh mắt Tô Y Y dừng trên chùm quả gai lửa. Trong lòng cô chợt nảy ra một ý nghĩ: cô nhớ hai hôm trước, khi Ni Ni dẫn mình đi khám phá khắp nơi trên núi, hai người từng nhìn thấy một cây sơn trà.

Đáng tiếc lúc đó không đúng mùa nên cây không có quả. Nếu không, Tô Y Y đã có thể hái về làm kẹo hồ lô sơn trà cho Ni Ni rồi.

Hôm nay hiếm hoi mới có nắng, những người già trong làng ngồi dưới chân bức tường đất đón nắng, vừa trò chuyện vừa khâu đế giày.

Tô Y Y dẫn Ni Ni về thôn, vừa hay nghe thấy mấy bà lão đang bàn tán chuyện nhà mình.

“Ơ? Hôm nay bà cụ nhà họ Tô cũng không đến à?” Một bà lão nhìn quanh, không thấy bà nội Tô đâu bèn quay sang hỏi những người bên cạnh.

Một bà lão mặc áo bông xanh chàm, gấu áo thêu viền chỉ đỏ nghe vậy thì bĩu môi khinh thường, giọng điệu có chút hả hê: “Bà ta còn mặt mũi nào mà đến? Mấy đôi giày bà ta khâu, trên mặt giày chẳng có lấy một chút màu sắc. Đến đây thì biết nói chuyện gì với chúng ta?”

Lời này thật khó nghe. May mà hôm nay bà Lý, người có quan hệ thân thiết với bà nội nhà họ Tô không có mặt. Nếu không, bà ấy lại phải cãi nhau với bà cụ họ Chu này rồi.

Đúng là hết nói nổi. Chỉ vì chút chuyện từ thời trẻ mà bà Chu có thể ghi hận bà nội Tô lâu đến vậy. Hơn nữa, chuyện này còn là mối thù đơn phương của bà Chu, thật chẳng hiểu nổi.

Mấy bà lão nhìn nhau, ngầm hiểu ý, rồi khẽ lắc đầu.

Thấy mọi người không tiếp lời, bà Chu thầm hừ lạnh một tiếng, cúi người với lấy giỏ kim chỉ của mình. Nhân lúc lục lọi bên trong, bà ta cố ý làm như vô tình khiến tấm vải phủ trên giỏ bị xê dịch. Hai cuộn chỉ thêu mới tinh bên trong được đặt ngay ngắn giữa giỏ, trông vô cùng bắt mắt.

“Ồ.” Quả nhiên, có một bà lão nhìn thấy hai cuộn chỉ thêu mới của bà ta, lập tức dừng việc đang làm, nheo mắt ghé lại gần xem, vẻ mặt vô cùng ngưỡng mộ: “Bà Chu, bà mới mua chỉ này à?”

Những người khác cũng lần lượt xúm lại, ai nấy đều tỏ ra thích thú.

Bà Chu đắc ý ra mặt, lấy hai cuộn chỉ thêu màu xanh lá và xanh lam ra cho mọi người nhìn rõ hơn. Bà ta giả vờ nói như chẳng có gì to tát, nhưng thực chất là đang khoe khoang: “Ôi chao, con dâu mua cho tôi đó. Đừng thấy chỉ có chút xíu mà coi thường nha, đắt lắm, tận một đồng rưỡi. Tôi đã bảo nó rồi, một đồng rưỡi ấy mua hai cân thịt mang về có phải tốt hơn không, đằng này lại phí tiền mua thứ này cho tôi.”

Những người còn lại nghe vậy thì cười nói: “Đó là tấm lòng hiếu thảo của con dâu bà mà, bà không thể nói như thế được.”

Ngừng một lát, họ lại nhìn những cuộn chỉ thêu, bàn bạc với nhau xem có thể dùng chúng để thêu những gì. Nhưng bàn đi bàn lại cũng chỉ quanh quẩn mấy kiểu thông thường, chẳng có gì mới mẻ.

Đúng lúc mọi người chẳng nghĩ ra được gì, một bà lão thở dài: “Đáng tiếc bà nội Tô không có ở đây. Nếu không, với tay nghề của bà ấy, chút chỉ thêu này nhất định có thể biến thành đủ loại hoa văn đẹp mắt.”

Quả thật đúng là như vậy.

Mọi người đều gật đầu tán thành.

Có lẽ lớp trẻ bây giờ không biết, nhưng những người cùng thế hệ với họ đều hiểu rõ. Năm xưa, Cố Mẫn chính là thợ thêu giỏi nhất trong vòng trăm cây số quanh đây.

Không ai khéo tay và tài hoa hơn bà cụ.

Đáng tiếc nhà họ Tô quá nghèo, đến cả chỉ thêu tử tế bà nội Tô cũng không có, thật uổng phí đôi tay khéo léo ấy.

Bà Chu vừa được mọi người tâng bốc nên đang vui vẻ, vậy mà nghe thấy họ lại nhắc đến bà nội Tô, sắc mặt lập tức sa sầm xuống.

Bà ta cũng chẳng thèm ngồi phơi nắng nữa, ném hai cuộn chỉ thêu mới vào giỏ kim chỉ, xách ghế đẩu lên rồi hậm hực bỏ về nhà.

Đợi bà ta đi khuất bóng, Tô Y Y mới dẫn Ni Ni quay người, tránh nhóm bà lão rồi men theo một lối nhỏ khác về nhà.