Chương 8: Canh Bạc Một Tháng

Cả đêm hôm đó, Kim Lý không ngủ.

Hơi thở nặng nề, đứt quãng của tía nằm trên chiếc giường gỗ trắc cứ đều đặn vang lên trong không gian tĩnh mịch. Căn phòng chính này là nơi tôn nghiêm nhất của nhà họ Huỳnh, nhưng lúc này lại nồng nặc mùi thuốc Bắc quyện với mùi ẩm mốc của những góc tường lâu ngày không được quét dọn. Ngồi bên chiếc bàn tròn cẩn xà cừ, Kim Lý khẽ khàng lật giở từng trang của cuốn sổ cái gốc dưới ánh đèn dầu phộng tù mù. Đầu ngón tay cô lướt qua những con số ghi chép nguệch ngoạc, lông mày càng lúc càng nhíu chặt.

“Tình hình tệ hơn mình tưởng rất nhiều.” Cô thầm nghĩ, lòng trĩu nặng áp lực.

Xưởng lụa nhà họ Huỳnh hiện tại chỉ còn là một cái xác không hồn. Toàn bộ tơ thô nhập từ kho dự trữ đã bị gã anh trai phá gia chi tử mang đi gán nợ cho các sòng bạc lớn nhỏ ở vùng Chợ Lớn. Tiền mặt trong két sắt đóng băng, công nhân thợ dệt bị nợ lương ba tháng nay đã bỏ việc gần hết, chỉ còn lại vài người già cả không biết đi đâu về đâu. Đáng sợ nhất là cái hẹn một tháng với Trần Thế Kiệt: ba cuộn lụa Lãnh Mỹ A thượng hạng, tự xoay sở, không được chu cấp một đồng.

“Ở thế kỷ hai mươi mốt, nếu xưởng hết vốn, mình có thể làm hồ sơ vay thấu chi ngân hàng hoặc tìm quỹ đầu tư mạo hiểm. Còn ở cái năm 1932 này, tiền không có, danh tiếng thì sụp đổ, lấy cái gì để mua tơ?”

Kim Lý buông cuốn sổ cái, tựa lưng vào thành ghế, hai mắt nhắm nghiền để ngăn một cơn choáng váng đột ngột ập đến. Vết thương trên trán đã được con Mận rửa sạch bằng nước muối ấm và băng lại bằng gạc sạch, nhưng nó vẫn âm ỉ giật lên từng hồi theo nhịp tim. Cô thò tay vào vạt áo, chạm vào chiếc hộp gỗ chạm khảm xà cừ – di vật của người mẹ quá cố. Bên trong chỉ còn lại đôi hoa tai nạm ngọc thạch.

“Vật này nếu mang ra tiệm cầm đồ ở khu đường tổng đốc Phương, cùng lắm chỉ đổi được mười đồng bạc trắng. Mười đồng... chỉ đủ mua hai gánh tơ thô loại kém chất lượng. Muốn dệt ra lụa thượng hạng đánh bại con mắt tinh đời của Trần Thế Kiệt, nguyên liệu đầu vào bắt buộc phải là loại tơ thượng phẩm từ vùng Tân Châu hoặc Bảo Lộc.”

Bản năng thực dụng của một chuyên viên thu mua bắt buộc cô phải gạt bỏ sự mộng mơ. Trong thương trường, khi dòng tiền bằng không, tài sản duy nhất có thể mang ra thế chấp chính là uy tín cá nhân và cái gọi là "giá trị thặng dư" của tương lai.

"Dưới nhà... dì Tư với thằng Cảnh đang lén lút dọn đồ đạc trong phòng bả. Tui thấy bả nhét mấy cái lư đồng với xấp vải lụa cũ vô bao tải, hình như tính bỏ trốn theo thằng Cảnh ra vũng Tàu ngay trong sáng nay á cô!" Con Mận hớt hải, hai tay quơ quơ đầy vẻ lo lắng.

Kim Lý nhìn xuống khoảng sân rêu phong, khóe môi khẽ cong lên một đường lạnh lẽo: "Kệ bả. Cứ để bả đi."

"Ủa? Sao kệ được cô? Bả ôm đồ của nhà mình đi mà?" Mận ngơ ngác.

"Bà Tư chỉ là một con cáo nhát gan, thằng Cảnh thì là một con nợ bị các sòng bạc truy sát. Bọn họ ở lại đây chỉ làm vướng chân vướng tay tôi, chưa kể thằng Cảnh có thể lên cơn nghiện bài bạc mà lẻn vào phòng tía trộm khế ước bất cứ lúc nào. Để bả dọn đi, căn nhà này sạch nợ ruồi muỗi, tôi mới dễ bề hành động." Kim Lý thản nhiên vuốt lại nếp áo bà ba. "Đi nấu cho tôi bát cháo trắng, cho nhiều hành một chút. Ăn xong, tụi mình ra xưởng."

Sáu giờ sáng, khi ánh mặt trời đầu tiên của ngày mới chưa kịp xuyên qua lớp mây mù, Huỳnh Kim Lý đã đứng giữa lòng xưởng dệt nhà họ Huỳnh.

Cái lạnh lẽo và hoang tàn của khu nhà xưởng rộng hơn ba trăm mét vuông khiến lòng người thắt lại. Hàng chục chiếc khung cửi bằng gỗ cây sao đen – niềm tự hào một thời của gia tộc – nay đứng im lìm như những nấm mồ cổ đại, bám đầy màng nhện và bụi xám. Mùi dầu máy khô khốc quyện với mùi gỗ mục nạt xộc vào mũi.

Ở cuối dãy xưởng, có ba bóng người già nua đang lúi húi ngồi nhóm bếp củi để nấu nước chè xanh. Đó là chú Năm Thợ Cả – người đã gắn bó với xưởng từ ngày tía của Kim Lý còn là một thanh niên, cùng hai người đàn bà góa phụ chuyên làm việc phụ trợ dệt vải. Thấy bóng dáng nhị tiểu thư bước vào, chú Năm vội vã buông ống tre thổi lửa, lau hai bàn tay chai sạn vào vạt áo nhuộm đen mặc nưa sờn rách, ái ngại lên tiếng:

"Cô Ba... tụi tui nghe nói hôm qua có kiệu hoa tới... rồi lại nghe nói cô trốn đi bến Kênh Tẻ..." Chú Năm ngập ngừng, ánh mắt đầy vẻ xót xa cho thân phận một tiểu thư khuê các bị đẩy vào đường cùng. "Tía cô thì như vậy, xưởng thì hết tơ, tụi tui... tụi tui cũng không biết phải làm sao."

Kim Lý bước tới cạnh một chiếc khung cửi lớn nhất, đưa bàn tay thanh mảnh lướt qua những thanh suốt chỉ bằng tre đã nhẵn thín vì mồ hôi của những người thợ. Cô không khóc, không than vãn, thanh âm cất lên rành rọt, vang vọng trong không gian trống trải của xưởng dệt:

"Chú Năm, hai dì. Hôm nay tôi ra đây không phải để khóc lóc kể khổ. Cuộc hôn nhân với bá hộ Tám đã hủy bỏ. Tờ khế ước của xưởng lụa hiện tại do tôi toàn quyền quản lý, và Cậu Hai Kiệt bến Kênh Tẻ đã đồng ý cho chúng ta thời hạn một tháng để vực dậy cái xưởng này."

Nghe đến cái tên "Cậu Hai Kiệt", ba người thợ già rùng mình một cái. Chú Năm lắc đầu thở dài: "Nói thì dễ lắm cô Ba ơi. Nhưng ba tháng nay tụi tui chưa có một đồng tiền công bỏ bụng, gạo trong hũ cũng cạn rồi. Không có tiền mua tơ thô từ lái buôn, khung cửi có khéo tới mấy cũng chỉ là đống gỗ mục thôi cô."

Kim Lý nhìn thẳng vào đôi mắt mệt mỏi, đầy vết chân chim của người thợ cả. Cô biết, muốn người ta liều mạng cùng mình, không thể dùng lời nói suông, càng không thể dùng bánh vẽ tương lai. Phải đánh thẳng vào lợi ích thực tế và lòng tự trọng nghề nghiệp của họ.

"Tôi biết nhà mình đang nợ chú và các dì tổng cộng bốn mươi lăm đồng bạc trắng tiền lương," Kim Lý chậm rãi rút hộp gỗ xà cừ trong túi áo ra, mở nắp, đặt đôi hoa tai nạm ngọc thạch thượng hạng lên mặt gỗ khung cửi. "Vật này là di vật duy nhất của má tôi để lại. Hôm nay, tôi đem nó giao cho chú Năm."

Chú Năm hoảng hốt xua tay: "Kíp dữ cô Ba! Vật của bà lớn để lại, tụi tui sao dám lấy?"

"Chú nghe tôi nói hết đã," Kim Lý giữ tay chú Năm lại, ánh mắt cô toát lên vẻ nghiêm nghị, sắc sảo đến mức người thợ già phải nín thở. "Tôi không dùng đôi hoa tai này để trả lương. Tôi muốn chú mang nó tới tiệm cầm đồ Đại Đồng ở Chợ Lớn, cầm lấy mười đồng bạc mặt. Mười đồng đó, chú chia cho hai dì mỗi người hai đồng mua gạo nuôi con, còn lại sáu đồng, chú mang tới kho tơ của lão Chu ở bến Bình Đông."

Chú Năm nheo mắt: "Sáu đồng sao mua nổi tơ tốt của lão Chu? Lão đó nổi tiếng cân thiếu mà ép giá."

"Chúng ta không mua tơ tốt," Khóe môi Kim Lý nhếch lên một nụ cười đầy tính toán. "Tôi biết trong kho của lão Chu đang tồn đọng ba mươi bánh tơ thô loại ba – thứ tơ bị lỗi sợi, xù lông và nhiễm ẩm do trận bão tháng trước. Loại tơ đó đối với các xưởng dệt khác là rác thải, nhưng với sáu đồng tiền mặt, lão Chu sẽ mừng húm mà bán tống bán tháo cho chú. Chú thuê một chuyến xe lôi, chở hết số tơ lỗi đó về đây cho tôi."

Chú Năm Thợ Cả nghe xong thì há hốc mồm, tưởng tai mình nghe nhầm: "Cô Ba điên rồi sao? Tơ lỗi sợi, xù lông thì làm sao dệt được lụa? Kéo sợi lên là nó đứt gánh giữa đường, dệt ra tấm vải thì sần sùi như da trâu, ai mà thèm mua?"

"Chú Năm, lụa bình thường dệt bằng tơ lỗi dĩ nhiên là phế phẩm," Kim Lý rướn người tới trước, giọng nói trầm thấp nhưng đầy tính thuyết phục. "Nhưng nếu đó là lụa Lãnh Mỹ A nhuộm bằng trái mặc nưa thì lại khác. Kỹ thuật dập lụa bằng búa gỗ của chú kết hợp với quy trình xử lý keo tơ bằng nước tro bếp nếp của tôi sẽ biến những sợi tơ xù lông kia thành một lớp bề mặt có độ bám màu cực cao, dệt ra tấm lụa sẽ dày dặn và có độ bóng tự nhiên gấp đôi lụa thường. Chú có dám đánh cược với tôi một lần không?"

Chú Năm nhìn đôi hoa tai ngọc thạch lấp lánh dưới ánh bình minh, rồi lại nhìn khuôn mặt kiên định, quật cường của đứa con gái mười chín tuổi trước mặt. Trong một khoảnh khắc, ông như nhìn thấy bóng dáng của ông chủ cũ – tía của Kim Lý thời kỳ hoàng kim, người từng một tay gầy dựng nên thương hiệu lụa Kênh Tẻ lẫy lừng Nam Kỳ.

Cái dòng máu nghề nghiệp ngủ quên bấy lâu trong lồng ngực người thợ già bỗng chốc sục sôi trở lại.

Ông nghiến răng, giơ bàn tay chai sạn cầm lấy đôi hoa tai nhét vào túi áo: "Được! Đoạn đường này tụi tui theo cô Ba! Sáng nay tôi sẽ đi gom tơ lỗi về. Nếu cô Ba thực sự biến rác thành vàng được... chú Năm này nguyện đứng bên khung cửi cho tới khi gãy lưng thì thôi!"

"Thành giao!" Kim Lý đưa bàn tay thanh mảnh ra, nắm chặt lấy bàn tay thô ráp của người thợ cả.

Gió buổi sớm từ sông Kênh Tẻ thổi vào lồng lộng, mang theo hơi nước mằn mặn xua tan đi cái ngột ngạt của xưởng hoang. Nguyễn Tuệ Lâm trong thân xác Huỳnh Kim Lý đứng giữa những khung cửi gỗ, lồng ngực phập phồng một niềm tin mãnh liệt. Hạt cắc bạc không có, nhưng cô có bộ óc của thế kỷ hai mươi mốt. Sóng gió bến bãi của Trần Thế Kiệt dẫu có dữ dằn đến mấy, cũng phải cúi đầu trước những cuộn lụa đen được tái sinh từ đống tro tàn này.