Hàn Môn Chi Sĩ [ Khoa Cử ] Chương 9: Ai Là Đệ Nhất

Nhị thúc, nhị thẩm chỉ có mỗi một đứa con là Lễ ca nhi, đương nhiên coi như tâm can bảo bối trong tim. Đừng nhìn nhị thúc ngày thường hết sức vô dụng, nhị thẩm cũng là người bụng dạ đen tối nhưng cứ nhắc đến Lễ Ca, hai người họ lại như mèo bị giẫm trúng đuôi, lập tức xụ mặt xuống.

Dù nhị thúc có bê tha đến đâu cũng vẫn bằng lòng dắt tay Lễ ca đi từ đầu thôn tới cuối thôn.

Hai người họ thừa biết hôm nay không thể kiếm được lợi lộc gì từ chỗ Kỷ nương tử, đành hậm hực quay về nhà mình.

Kỷ nương tử thì thật sự tức đến phát run, ngồi lặng im thật lâu mới bình tĩnh lại được. Từ sau khi Liễu Tín rời đi mới mấy tháng, mà bà như đã chịu hết bao uất ức cả đời. Không phải Kỷ nương tử tức vì bản thân, dù gì sau khi trở thành chị em dâu với nhị thẩm, người ta cũng chưa từng cho bà sắc mặt dễ chịu, bà giận là vì lòng bảo vệ em trai của Liễu Tín hóa ra lại nuôi ra một con sói mắt trắng. Lại giận thay cho Liễu Hạ vốn nên được vô lo vô nghĩ, nay lại phải bận lòng vì những chuyện rối ren này.

Kỷ nương tử trước giờ chưa từng cãi nhau với ai, mà tức giận như hôm nay cũng là lần đầu.

Nhưng một khi cơn giận bùng phát, bà bỗng nhận ra có chút tính khí cũng không hẳn là chuyện xấu. Trước kia, bà có phần sợ nhị thúc, nhị thẩm đến tận cửa gây sự, hai người đó mà làm loạn thì Kỷ nương tử lại thấy đau đầu. Thế mà hôm nay, bà bỗng dưng không còn sợ nữa.

Nếu bà không thể che chở cho Liễu Hạ, thì còn ai có thể?

Có thể Liễu sẽ không chờ được đến ngày Liễu Hạ thi đậu tú tài, thậm chí cử nhân, nhưng con trai Liễu đã quyết tâm tiến thủ, vậy thì đừng hòng ai cản nổi!

Vẻ mệt mỏi trên mặt Kỷ nương tử ban nãy lúc này bỗng nhiên tan biến, thần sắc cũng dần tươi tỉnh. Nhìn thấy Liễu Hạ xách túi sách định vào thư phòng học, Kỷ nương tử mới sực nhớ trên bếp vẫn còn bữa cơm đã chuẩn bị riêng cho con.

“Tam thúc của con vừa mang cá tới, nói là con học hành vất vả phải tẩm bổ một chút.”

Hai mẹ con ăn uống từ trước đến nay đều đơn giản nhưng Kỷ nương tử lại không nỡ để Liễu Hạ thiệt thòi, luôn nghĩ cách bồi dưỡng cho con. Vì ngày thường không ra khỏi nhà, nên bà nhờ tam thúc của Liễu Hạ cùng các hàng xóm giúp mua ít thịt cá về.

Hạ Hà thôn ở gần sông, tam thúc Liễu Hạ thường ra sông bắt cá. Ở chợ còn có bán cá đao từ sông Trường Giang, trong bài thơ của Tô Thức có câu: ‘Tùy ý xem lưới nhấc lên, lưỡi dao bạc xuất hiện’. Tuy nhiên, Lưu Hạ cũng chỉ mới được ăn vài lần.

Nếu đặt vào thời hiện đại, thì món này đúng là đặc sản cao giá.

Sau bữa cơm tối, Liễu Hạ lại trở về thư phòng học tiếp. Ban ngày đã đọc chán chê 《Tứ thư đại toàn》, hắn liền đổi sang một quyển mới. May mà trong nhà có đủ các sách cần thiết cho kỳ thi, việc thi tú tài đối với hắn mà nói, hẳn là không quá khó.

Liễu Hạ chọn đọc một quyển chú giải Tứ thư khác. Dù khoa cử chỉ khảo theo Chu Tử tập chú [tức chú giải Tứ thư của Chu Hy], nhưng người đương thời vẫn có những chú giải khác với lập luận đôi chút khác biệt so với Chu Hy. Ngoài Tứ thư, Liễu Hạ còn đọc thêm sử thư như 《Sử ký》, 《Chiến quốc sách》, chủ yếu để đổi tâm trạng, giúp đầu óc thư giãn.

Nói đến tên Khương Bảo thì không mấy ai biết đến nhưng nhắc đến con trai ông Khương Sĩ Xương thì những người rành về Minh sử hẳn đều từng nghe qua. Con ông chính là một trong những nhân vật chủ chốt của Đông Lâm đảng [một nhóm trí thức danh tiếng vào cuối thời Minh], ngang hàng với các danh sĩ như Cố Hiến Thành, Triệu Nam Tinh.

Những năm gần đây, các tác phẩm của những vị tiến sĩ xuất thân từ Trấn Giang phủ mà Liễu Hạ đọc qua cũng không ít. So với Đông Lâm đảng lấy Vô Tích làm trung tâm, hay Chiết đảng từng một thời lừng lẫy, thì nhân vật nổi bật của Trấn Giang phủ không nhiều. Nhất là trong lịch sử chính trị nhà Minh, Chiết Giang, Phúc Kiến, cùng hai phủ Tô Châu, Tùng Giang đều từng xuất hiện vài vị phụ thần trong nội các; còn Trấn Giang phủ thì nhân vật tên tuổi chẳng bao nhiêu. Hiện tại, người được xem là có chút danh tiếng chính là Tào Đại Chương.

Tào Đại Chương là Hội thí năm Gia Tĩnh thứ 32 đỗ Giải nguyên, và trong kỳ Điện thí thì đứng hạng Bảng nhãn. Sau đó, ông còn làm đồng khảo quan trong Hội thí năm Gia Tĩnh thứ 38. Chỉ tiếc rằng tiếng tăm của người này lại rất tệ: công danh đều dựa vào việc bám víu cha con Nghiêm Tung – Nghiêm Thế Phiên mà có, khiến đương thời đều khinh miệt.

Tuy vậy, không thể phủ nhận Tào Đại Chương quả thật có tài. Một số bài văn của ông, Liễu Hạ cũng từng đọc qua.

Liễu Hạ đọc những sách này chủ yếu để mở rộng tư duy.

Dù sao thì chính hắn cũng hiểu, có nghiền nát Tứ thư ra xem đi xem lại, cũng chưa chắc rút ra được bao nhiêu đạo lý.

Hắn vừa đọc sách, vừa mài mực đánh dấu. Công phu đọc sách mỗi ngày đến nay đã thấy được lợi ích: lúc ban đầu, hầu như mỗi quyển cổ thư đều khiến hắn mơ hồ chẳng hiểu đầu đuôi; nhưng đọc càng nhiều, hắn lại càng biết cách suy một ra mười, thông qua dẫn chứng mà hiểu rộng hơn. Khi đọc một quyển sách, gặp đoạn trích dẫn từ sách khác, thì nay so với trước hắn đã rõ ràng hơn rất nhiều.

Tất nhiên, cũng nhờ hắn đọc nhanh lại có trí nhớ đủ tốt đối với những gì đã đọc qua.

Đánh dấu xong, Liễu Hạ sẽ đem những đoạn ấy đọc đi đọc lại, cho đến khi khắc sâu vào lòng. Tuy hắn vẫn chưa bắt đầu luyện chế nghệ nhưng cách giải những câu trong Tứ thư đã thêm phần thấu triệt.

“Hô…”

Đọc đến mệt, Liễu Hạ đứng dậy vận động, rồi lại rút một quyển Đại cáo trên giá, chuyên chú đọc tiếp.

Đại cáo tức Ngự chế Đại cáo, do chính Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương soạn. Đây có thể coi như “tuyển tập khổ hình”, mức độ nghiêm khắc còn vượt xa Đại Minh luật. Nhưng khác ở chỗ, buổi đầu nhà Minh, dân thường cầm quyển Đại cáo trong tay thì có thể vào kinh cáo trạng. Chỉ là hình phạt trong Đại cáo quá nặng, nên về sau hầu như biến thành phế thư. Dẫu vậy, nếu trong nhà dân có cất giữ Đại cáo, khi phạm tội thì có thể giảm nhẹ một bậc.

Liễu Hạ không muốn trở thành một kẻ chỉ biết đọc sách kinh điển, cho nên đối với các loại thư tịch phi kinh học, hắn cũng dốc lòng nghiên cứu.

Khi đã đọc gần xong những quyển ấy, hắn gấp góc sách lại, trải tờ giấy trắng ra, bắt đầu suy nghĩ.

Trên giấy có một câu:

Tử viết: “Vũ, ngô vô gián nhiên hĩ.

Phỉ ẩm thực, nhi chí hiếu hồ quỷ thần;

Ác y phục, nhi chí mỹ hồ phất miện;

Ty cung thất, nhi tận lực hồ câu huế.

Vũ, ngô vô gián nhiên hĩ!”

Tạm dịch: Khổng Tử nói: “Vũ, ta không có gì để chê trách ông ấy. Ăn uống thì thanh đạm, nhưng thành tâm kính cẩn với quỷ thần; y phục thì thô xấu, nhưng lễ phục triều miện lại cực kỳ chu toàn; cung điện thì đơn sơ, nhưng lại hết sức chăm lo việc thủy lợi. Vũ, ta không có gì để chê trách ông ấy cả!”

Câu này xuất từ thiên Thái Bá trong Luận ngữ, thuật lại lời Khổng Tử khen ngợi công đức của Hạ Vũ, cho rằng ông là bậc quân chủ nhân đức, không thể chê trách.

Trong Tứ thư, những đoạn viết về nhân đức của bậc quân vương nhiều không kể xiết. Liễu Hạ đem những lời thánh nhân mình còn nhớ chép lại, rồi phối hợp với suy nghĩ bản thân để tìm cách lý giải. Ở một mức độ nào đó, đây chính là thử nghiệm việc viết chế nghệ của hắn.

Bên cạnh Liễu Hạ còn có mấy quyển tập hợp văn chương thời sự, cùng các bài văn mà Liễu Tín từng viết, trong đó có không ít chỗ đáng để tham khảo. Nhưng hiện giờ hắn vẫn chưa thực sự nhập môn, chỉ có thể dồn sức tích lũy kiến thức trước đã.

Ước chừng nửa khắc trôi qua, Liễu Hạ vẫn còn đang trầm tư.

Hắn không hề hoảng loạn, cũng chẳng sốt ruột. Dù sao trong xã học, Tôn phu tử vẫn thường căn dặn các học đồng rằng: “Công phu dưỡng khí” [rèn luyện sự trầm tĩnh, giữ tâm khí ổn định] phải làm cho đủ, có như thế mới có thể “lâm nguy bất loạn” [gặp cảnh khẩn cấp vẫn không rối], mới có thể viết ra bài văn chính đạo.

Liễu Hạ mở mắt ra, bắt đầu viết xuống câu đầu tiên trên giấy tre:

“Thánh nhân chi...”

Một tờ giấy tre, hắn mới chỉ viết chưa được một nửa thì đã không thể tiếp tục nữa.

Tuy vậy, so với cảnh ban ngày vò đầu bứt tai, thì hiện tại hắn ít ra cũng đã có một mạch suy nghĩ tương đối hợp lý về cách giải đề.

Đã không thể viết thêm, Liễu Hạ dừng bút, chuyển sang nghiền ngẫm kỹ lại nội dung mình vừa viết. Nói gì thì nói, chữ viết của hắn dạo gần đây đã ngày càng tiến bộ rõ rệt: vừa mô phỏng các bút tích danh gia, lại vừa rèn luyện phong cách riêng. Dù nét chữ hiện giờ vẫn chưa thật thành thạo nhưng đã có dáng dấp thần khí.

Hắn nghĩ, nếu thêm một thời gian nữa mà có nhận việc chép sách thuê, nhất định phải đòi tăng giá mới được.

….

Hôm sau đến xã học, thời tiết vẫn oi nóng đến khó chịu. Rõ ràng mới là sáng sớm, cửa sổ mở toang, vậy mà trong học đường vẫn không có một chút gió nào. Những học đồng vốn thường ồn ào trong giờ học buổi sáng, giờ đây ai nấy đều im lặng đến lạ thường. Đến khi Tôn phu tử bước vào, trong học đường lập tức yên ắng đến mức kim rơi cũng nghe thấy.

Chỉ thấy trên án thư, ngoài tập bài thi của đám học đồng, còn có một cây thước giới sẫm màu đang nằm yên tĩnh. Tôn phu tử tuy nghiêm khắc khi giảng bài nhưng thường ngày rất ít khi dùng đến thước. Nay cây thước được đặt ra, tuy chưa ai biết được thứ hạng kỳ thi tháng lần này nhưng ai nấy đều tỏ vẻ chán chường, mặt mày bí xị.

Chỉ riêng Liễu Hạ là vẫn đang suy nghĩ về đề bài hôm trước.

Ở phía xa, Đỗ Cảnh Vi lén liếc thấy Liễu Hạ đang miệt mài đọc viết, không nhịn được bèn thì thầm:

“Tên này ngày thường chẳng có gì nổi bật, lúc này mới chịu ôm chân Phật thì còn kịp gì nữa?”

Có người phụ họa:

“Sợ là hắn còn chẳng biết phải bái vị Bồ Tát nào cho đúng!”

Lại một người cười khẩy:

“Chỉ là muốn ra vẻ trước mặt phu tử thôi! Nếu thật có lòng học hành, bao nhiêu thời gian trước đó sao không chịu chịu khổ? Cứ phải đợi đến bây giờ?”

Đỗ Cảnh Vi vốn là học trò xuất sắc của Thông Tế xã học, thêm vào đó nhà cũng khá giả, nên có không ít học đồng trong trường tâng bốc hắn. Trong mắt những người này, Liễu Hạ rõ ràng là đã thi trượt, giờ chỉ đang cố tình thể hiện bản thân trước mặt Tôn phu tử để vớt vát thể diện.

“Ngươi có nghe nói gì chưa? Sở cử nhân trong huyện vừa kết được một mối hôn sự tốt lắm…”

Chuyện Liễu gia và Sở gia từng có hôn ước, vốn ban đầu chẳng mấy ai biết. Nhưng thiên hạ làm gì có bí mật nào che giấu mãi được? Dẫu Sở Hiền đã nghĩ đủ cách để chặn miệng người đời, thì mối dây liên hệ giữa hai nhà này cuối cùng vẫn bị nhiều người biết rõ. Ngay cả học trò ba thôn cũng đều đồn đãi rằng Liễu Hạ bị người ta từ hôn.

Thực ra, giờ Liễu Hạ cũng chẳng còn quan tâm đến động tĩnh của Sở Hiền nữa.

Phụ nữ dưới thời Minh vốn đã ở thế yếu. Việc Sở Hiền âm thầm hủy hôn vốn dĩ đã tổn hại đến danh tiếng của con gái hắn. Nếu lúc này Liễu Hạ lại đem chuyện ra mà than khóc, sợ rằng người con gái kia càng thêm khổ sở.

Như Từ Giai xưa kia, để lật đổ Nghiêm Tung, còn không ngần ngại gả cháu gái mình cho nhà họ Nghiêm làm thiếp. Sau này vì Nghiêm gia thất thế mới hủy bỏ việc đó. Nhưng khi Từ Giai gặp lại cháu gái, sắc mặt vẫn đầy bất mãn. Con trai ông ta là Từ Phần, vì muốn san sẻ lo lắng cho cha, đã thẳng tay đầu độc chính con gái mình.

Trong việc hủy hôn, nữ tử vốn dĩ chẳng có chút quyền lựa chọn nào cả.

Liễu Hạ không để tâm đến lời bàn tán của Đỗ Cảnh Vi và mấy người khác, nhưng bọn họ thì lại tỏ ra ngày càng hăng say, giọng nói mỗi lúc một to hơn, đến mức Tôn phu tử ngồi trước án thư cũng bị quấy rầy.

“Chu Tu Chí, ngươi còn có tâm trí mà ngồi tán gẫu nữa à? Xem lại bài thi của ngươi viết cái gì kìa!”

Chu Tu Chí, một trong đám tay chân của Đỗ Cảnh Vi, bị Tôn phu tử quát cho một tiếng, mặt lập tức tái mét như ganh.

Hắn bị gọi lên nhận bài thi, quả nhiên bị Tôn phu tử phạt cho một trận thước không nhẹ.

Không khí trong học đường lại trở nên yên tĩnh lần nữa.

Tôn phu tử gom tất cả các bài thi còn lại lại một chỗ, bắt đầu xướng danh thứ hạng kỳ khảo tháng lần này:

Trước tiên là nhóm học đồng nhỏ tuổi, sau đến nhóm của Kỷ Văn Tuyển, cuối cùng mới đến nhóm lớn tuổi, tức nhóm của Liễu Hạ.

Chu Tu Chí coi như bị đánh sớm một trận, lúc này trừng mắt nhìn Liễu Hạ, trong ánh mắt đầy vẻ bực tức.

“Chu Tu Chí, hạng mười. Nếu còn không chuyên tâm học hành, thì bảo cha ngươi đến dắt về nhà!”

“Vương Nguyên, hạng chín.”

“Mạnh Lương, hạng tám.”

“Ngô Tòng Phương, ...”

Tôn phu tử đọc một mạch sáu bảy cái tên, vậy mà vẫn chưa gọi đến tên Liễu Hạ. Cả đám học đồng lúc này ánh mắt đều đồng loạt đổ dồn về phía hắn.

Lúc Liễu Hạ mới vào xã học, hắn chỉ mới học đến Luận Ngữ và Đại Học, trong khi các học đồng cùng tuổi đều đã tiến xa hơn. Trong số đó, Đỗ Cảnh Vi đặc biệt nổi trội, không những thuộc làu Tứ Thư, mà còn đã bắt đầu học chế nghệ.

“Khúc Duy Viễn, hạng ba.”

Đến lúc này, học đồng chỉ còn lại hai người — Đỗ Cảnh Vi và Liễu Hạ.

Ai là hạng nhất? Ai là hạng nhì?

≧◔◡◔≦

------------------------------

Lời nhắn từ Toidoc:

Có những người như những cuốn tiểu thuyết kinh điển, càng đọc càng thấy hay, càng ở gần càng thấy trân trọng. Đừng vội vã, trang hay nhất thường nằm ở phía sau.

Toidoca.com lưu truyện bạn đang đọc tại