Hàn Môn Chi Sĩ [ Khoa Cử ] Chương 5: Thư Điếm

Sáng hôm sau, Liễu Hạ rời nhà theo đúng giờ đã hẹn với Kỷ Văn Tuyển. Trời vừa hửng sáng, xe ngựa của Kỷ phụ đã đến nơi giao giới giữa thôn Hạ Hà và thôn Kỷ Gia. Từ thôn Hạ Hà đến huyện thành Đan Đồ cũng không xa, song người trong thôn vốn không có việc gì thì cũng chẳng mấy khi vào huyện; chỉ có những nhà như họ Kỷ vốn có sản nghiệp trong huyện, hoặc như người thi đỗ tú tài như Liễu Tín mới thường ra vào huyện thành.

Kỷ phụ khác hẳn với Kỷ Văn Tuyển, vừa nhìn đã thấy là người chất phác, cần mẫn. Nghe Liễu Hạ nói muốn đi thư điếm [hiệu sách], ông liền bảo: huyện thành có ba thư điếm, trong đó thư điếm cạnh huyện học là lớn nhất, cũng được giới sĩ tử ưa chuộng nhất.

Xe ngựa đi một mạch vào đến huyện thành, Liễu Hạ vừa xuống xe đã đi thẳng tới thư điếm. Kỷ Văn Tuyển vốn muốn đi dạo khắp nơi, song bị Kỷ phụ giữ lại, bắt đi cùng Liễu Hạ xem sách.

Quả nhiên, thư điếm cạnh huyện học lớn nhất. Ngay bên cạnh chính là huyện học Đan Đồ. Vốn dĩ huyện học được đặt tại phía tây thành, trong khu Nhữ Lâm; nhưng đến năm Gia Tĩnh nguyên niên [1522], do đất đai chật hẹp, Đề học ngự sử Tiêu Minh Phụng đã chủ trương dời sang phía nam chân núi Thọ Khâu. Việc này, Liễu Hạ vừa hay đã từng đọc trong văn chương của Liễu Tín.

Hắn cũng có ấn tượng với Tiêu Minh Phụng, vì nhân vật này từng được coi là một trong những ứng cử viên có khả năng là tác giả của Kim Bình Mai. Tác giả Lan Lăng Tiếu Tiếu Sinh đến nay vẫn là một bí ẩn. Từ sau khi Kim Bình Mai ra đời, bao nhiêu tài tử Đại Minh đều lần lượt bị nghi ngờ nhưng đến hiện đại vẫn chẳng có kết luận xác định.

“Liễu Hạ, ngươi đúng là mọt sách. Đến huyện thành một chuyến mà cũng phải chui vào sách vở.” - Kỷ Văn Tuyển oán thán.

Liễu Hạ lại vòng quanh núi Thọ Khâu đi vài bước. Kiếp trước hắn vốn cũng là người Tô tỉnh, trước khi vào đại học từng sống ở Trấn Giang mấy tháng. Nhưng hiểu biết về Trấn Giang của hắn chỉ dừng lại ở “tam sơn”, còn núi Thọ Khâu thì chưa từng nghe qua. Kỷ Văn Tuyển lại quen thuộc hơn hắn nhiều. Dẫu hiện tại phủ Trấn Giang so với vùng Tô - Tùng - Gia - Hồ không bằng, nhưng nơi đây cũng từng xuất hiện đế vương. Tống Vũ Đế Lưu Dụ chính là khởi nghiệp tại vùng này, rồi lập nên Nam triều Lưu Tống.

Kỷ Văn Tuyển tuy đọc sách không cần mẫn nhưng nói chuyện bát quái thì thao thao bất tuyệt. Vừa đi từ huyện học ra đến thư điếm, hắn đã kể cho Liễu Hạ nghe một lượt chuyện Lưu Dụ cùng mấy vị thê thất của ông. Liễu Hạ nhìn hắn mà nói:

“Lúc học thuộc 《 Ấu Học Quỳnh Lâm 》[sách vỡ lòng, tổng hợp điển cố để trẻ em học] sao không thấy trí nhớ ngươi tốt như thế?”

Kỷ Văn Tuyển: “…”

Bàn tay từng bị phu tử đánh lại âm ỉ đau.

Nguyên tắc “Trêu người thì chớ vạch chỗ yếu”- Liễu Hạ sao lại chẳng hiểu.

Hai người bước vào thư điếm tên là Thanh Phong thư điếm. Xưa kia nơi này vốn có Thanh Phong thư viện, được dựng lên để tưởng niệm Phạm Trọng Yêm. Về sau thư viện nhập vào huyện học Đan Đồ, còn hiệu sách lại lấy tên Thanh Phong để gọi.

Trong thư điếm tràn ngập mùi sách mực. Diện tích rộng gấp nhiều lần so với nhà Liễu Hạ, có hẳn hai tầng. Ở đây vừa có đủ loại chú sớ Tứ thư Ngũ kinh, lại có cả những bộ sách chuẩn bị khoa cử của người đương thời. Ví như bản mới in của Gia Tĩnh năm 40 (Tân Dậu - 1561) Ứng Thiên phủ hương thí lục Gia [danh sách thí sinh đỗ hương cử] và Tĩnh năm 41 (Nhâm Tuất - 1562) Hội thí lục [danh sách thí sinh đỗ hội thí]. Trong đó, các bài trình văn được sĩ tử săn lùng ráo riết. Chỉ trong khoảng thời gian Liễu Hạ đứng trong hiệu sách, đã có mấy vị sĩ tử mặc lam sam rút bạc ra mua.

Với Liễu Hạ, bây giờ mà đọc hương thí lục hay hội thí lục còn hơi sớm. Nhưng kỳ hội thí năm Gia Tĩnh bốn mươi mốt thì hắn lại có ấn tượng. Quả nhiên, khi lật ra, thấy bảng ghi: Trạng nguyên là Từ Thời Hành, Bảng nhãn là Vương Tích Tước. Từ Thời Hành sau này chính là Thủ phụ Thân Thời Hành trong nội các. Có thể nói, khoa này quả thực xuất hiện không ít danh nhân.

Trong thư điếm, Liễu Hạ với đủ loại sách đều tò mò. Gặp cuốn nào hứng thú, hắn nhất định phải lật xem mấy trang. Trí nhớ của hắn cực kỳ xuất chúng, nói “một mắt mười dòng” cũng chẳng ngoa. Nhưng số bạc trong tay có hạn, cần tiêu đúng chỗ. Nếu bỏ tiền ra mua nhầm một quyển vô dụng, đến hắn cũng sẽ tiếc đứt ruột.

Tiểu nhị trong thư điếm nhìn Liễu Hạ một cái, thấy hắn chỉ xem mà không mua thì cũng chẳng buồn chào hỏi nữa, xoay sang tiếp đón khách khác.

Sau một hồi lựa chọn, Liễu Hạ chọn được một quyển chú sớ và một tập trình văn. Nhưng hắn chưa vội trả tiền, mà vẫn chậm rãi đi dạo thêm một vòng.

Trong thư điếm cũng bày không ít thoại bản, song Liễu Hạ lại chẳng mấy hứng thú với tiểu thuyết. Ngược lại, Kỷ Văn Tuyển đứng hồi lâu trước quầy thoại bản, có lẽ sợ mang về sẽ bị mắng nên sau khi trả tiền liền lén nhét sách vào ngực áo, còn cố ý ưỡn lưng thẳng thớm, y phục vốn rộng rãi, lúc này thật chẳng nhìn ra chút sơ hở nào.

“Có thể bớt chút chăng? Bốn trăm văn được không?”

“Bốn trăm mười văn.”

“Lại bớt thêm được không?”

Lúc này chưởng quỹ mới ngẩng đầu liếc nhìn Liễu Hạ một cái. Thanh Phong thư điếm vốn nằm sát ngay huyện học, học trò huyện học đến mua sách hầu như không mặc cả. Dù sao, trong mắt sĩ tử, trả giá vốn là chuyện quá đỗi thị tục, chẳng đủ tao nhã. Gia cảnh bần hàn như đám lẫm sinh [tú tài được cấp bổng lộc] thì mua ít đi một chút, còn đám phụ sinh [tú tài tự túc, không được bổng lộc] khi đã mua thì tính theo cân, sách bản tinh xảo trong tiệm thường là như vậy mà bán hết.

Tất nhiên, Liễu Hạ chỉ chọn sách bản thường, bởi hắn chú trọng nội dung chứ chẳng để tâm đến hình thức. Nếu được, hắn còn muốn tìm mấy cuốn sách đã qua tay người khác, như vậy giá sẽ rẻ hơn nhiều.

Chưởng quỹ bị Liễu Hạ cò kè mãi, rốt cuộc cũng chịu hạ giá, chốt lại bốn trăm văn cho cả sách lẫn bút giấy. Liễu Hạ trả tiền xong, lại khẽ nghiêng người dựa quầy:

“Chưởng quỹ, trong tiệm có thuê người chép sách không?”

“Không có.” - chưởng quỹ cười, “Thư phường nhà ta chỉ lo đem sách bán ra, nào có sách cần chép thêm.”

Vào thời Minh, nghề in ấn đã rất phát đạt, sách trong thư phường chỉ lo không bán hết, hiếm khi nào thịnh hành đến mức phải mướn người chép lại.

Liễu Hạ không cam lòng, lại gặng hỏi thêm mấy lần, tiếc là chưởng quỹ vẫn lắc đầu. Hắn đành ngậm ngùi xoay bước ra cửa. Nào ngờ còn chưa kịp đi đến ngạch cửa, thì đã thấy có một người vội vàng xông vào tiệm:

“Chưởng quỹ, ở đây có người viết thuê không? Ta vừa mượn được một cuốn sách quý từ kinh thành, ít hôm nữa phải hoàn trả, mau mau tìm giúp ta một người chép sách!”

“Cảnh tướng công, thư điếm này vốn không có người viết thuê. Dù có đi nữa, cũng chỉ chép lại sách có sẵn trong tiệm thôi.”

Người viết thuê chính là người chép sách. Vào những năm đầu khi nghề in ấn chưa phát đạt, “thư thủ” [người chuyên chép sách] vốn là một nghề riêng biệt. Nhưng nay, ngoài việc chép lại bài thi khoa cử vốn cần số lượng thư thủ rất lớn, thì những nơi khác hầu như chẳng mấy khi cần đến.

Mày kiếm của Cảnh tướng công lập tức nhíu lại:

“Hiện tại ta còn có hai bài văn phải soạn, bằng không cũng chẳng đến nỗi bận rộn thế này.”

Liễu Hạ lại xoay người trở về:

“Vị tướng công này, có thể cho tại hạ thử một phen chăng?”

Ánh mắt Cảnh tướng công theo lời quay sang Liễu Hạ:

“Ngươi là ai?”

“Tại hạ là học đồng ở Thông Tế xã học, phụ thân từng là huyện học học sinh.”

Ở Đại Minh, “tướng công” vốn là cách gọi đối với tú tài, còn với cử nhân thì gọi “lão gia”. Ban đầu, “tướng công” là tôn xưng dành riêng cho tể tướng, sau đó mở rộng ra cả quan lại và sĩ tử, rồi dần dần ngay cả phụ nữ gọi chồng mình cũng dùng từ này. Bởi vậy mới có người giễu rằng, nam tử xảo quyệt, hắn bất quá lại là một người bình thường, vậy mà cố tình cùng tể tướng hưởng thụ đãi ngộ giống nhau.

Tựa như “tiên sinh” vốn chỉ nên dùng cho nữ nhân thuộc hàng xuất chúng trong giới, nhưng bất cứ nam nhân bình thường nào cũng có thể được gọi là “tiên sinh”. Hiển nhiên, đây chính là sự đãi ngộ bất công.

Sau khi hỏi rõ thân phận, biết Liễu Hạ là con trai Liễu Tín, Cảnh tướng công cũng dịu giọng đi nhiều.

Hắn vốn là học sinh ở Đan Đồ huyện học, song khác với Liễu Tín xuất thân nông hộ, Cảnh tướng công lại sinh trong gia đình quan lại, còn có viễn thân [họ hàng xa] làm quan tại Kinh thành. Vài hôm nay, người viễn thân ấy về quê thăm thân, mang về mấy bản thời văn tập [tuyển tập văn chương khoa cử đương thời]. Hắn ngại mở miệng xin, chỉ có thể mượn tạm, nhưng chừng ít ngày nữa vị viễn thân ấy phải hồi kinh, muốn chép lại thì không kịp nữa rồi.

“Không phải là không thể. Chỉ là chép sách tuyệt đối không được sai sót, nét chữ cũng phải rõ ràng, dễ đọc.”

“Tại hạ nguyện thử.”

Trải qua mấy tháng khổ luyện chữ, Liễu Hạ nay đã có nền tảng vững. Vừa hay trước mặt có giấy bút, hắn lập tức viết xuống một hàng thi cú. Nét chữ tuy chưa đến mức bay bướm thanh tú, song khí lực cứng cáp, vượt quá dự liệu của Cảnh tướng công.

“Hạn bảy ngày, ngươi có thể chép xong không?”

“Nguyện dốc sức hoàn thành.”

Thời văn tập ấy dày khoảng hai trăm trang, mỗi trang chừng một trăm chữ. Cảnh tướng công trả cho Liễu Hạ một ngàn văn tiền thù lao. Nói thực, số bạc này cũng chẳng nhiều nhặn gì, bởi giấy bút lúc này vốn đắt đỏ, một nghìn văn chỉ đủ mua độ nghìn tờ giấy tre mà thôi. Nhưng nếu tính chuyện ăn uống thì khác: thời buổi thịt heo một cân chưa đến mười văn, một nghìn văn cũng đủ để ăn thịt đến chán ngán.

Liễu Hạ liền nhận việc sao chép tập văn ấy.

Dù sao thì, có thể tự kiếm tiền cũng là chuyện khiến hắn vô cùng phấn khởi. Tính ra hắn đã theo học ở xã học hơn hai tháng, giữa chừng lại gặp dịp Đoan Ngọ, vốn là lúc phải lo “tam tiết nhị thọ” để dâng lễ cho thầy. “Tam tiết” là ba ngày lễ lớn: Đoan Ngọ, Trung Thu, Tết Nguyên Đán; còn “nhị thọ” là ngày sinh Khổng Tử và ngày của lão sư. Tôn phu tử trước đây vốn đã giảm bớt phí lễ vật nhập học, nếu lễ tiết lại đưa quá ít thì thực chẳng phải lẽ.

Nhẩm tính lại, phí thường ngày để học tập, cộng thêm tiền lễ tiết, rồi lệ phí nhập học quả là tốn kém không ít. Chỉ dựa vào việc Kỷ nương tử nhận may thuê, thêu thuê thì e là chẳng kham nổi.

Ban đêm, Liễu Hạ thắp đèn đọc sách trong thư phòng. Kỷ nương tử sợ làm phiền hắn, chỉ ngồi ở bên cửa, cố mượn chút ánh sáng. Nhưng như vậy thì hại mắt lắm, Liễu Hạ tuyệt chẳng cho phép mẫu thân chịu khổ như thế.

“Áp lực thật quá lớn…” - Liễu Hạ cảm khái một câu.

Rời khỏi thư quán, mặt trời vẫn còn cao. Việc của Kỷ phụ e là chưa xong, thế nên Liễu Hạ cùng Kỷ Văn Tuyển đi dạo quanh con đường trước cửa. Thành Trấn Giang có mười lăm phường, xã học nằm trong Nhân An phường; còn phường Nho Lâm ở phía tây, nơi dựng bia của tiến sĩ Cận Quý - vị trúng tiến sĩ khoa Hồng Trị năm thứ ba. Cận Quý không chỉ đỗ thám hoa lại còn đứng nhì ở hội thí năm ấy, đồng thời là giải nguyên trong hương thí tại Ứng Thiên phủ. Quả thật là “cao thủ trong các cao thủ thi cử”. Bởi vậy, trong khi người khác chỉ có một tấm bia vinh hiển, Cận Quý lại có tới hai: một bia “giải nguyên”, một bia “tiến sĩ”.

Khi Liễu Hạ tới nơi, trước bia tiến sĩ của Cận Quý cũng có không ít sĩ tử tới ngưỡng mộ. Tính ra, từ khoa Hồng Trị ba đến nay đã hơn bảy mươi năm, bảng tiến sĩ ấy đã chẳng còn hào quang như thuở ban đầu nhưng vẫn đủ sức khiến bao kẻ đọc sách phải rập đầu kính ngưỡng.

Liễu Hạ nghĩ, tiến sĩ thì khó nhưng cử nhân, hương cống nếu nỗ lực chưa chắc hắn không làm được.

Tuy chưa từng gặp mặt Liễu Tín, nhưng hắn biết đỗ hương thí e là tâm nguyện cả đời của phụ thân.

Liễu Tín có thói quen viết nhật ký. Thế nhưng, hôm Sở Hiền tới Liễu gia bái phỏng, lũ chim thường ngày vẫn ríu rít bên song cửa, thì Liễu Tín lại chẳng viết nổi một chữ nào.

Trong lòng hắn sợ là cũng cảm thấy bị khuất nhục.

Nghĩ vậy, Liễu Hạ càng thêm quyết tâm. Cho dù chỉ là để xứng đáng với người cha chưa từng gặp mặt, hắn cũng phải cố gắng hết sức.

Nam nhi thì phải tự cường!

≧◔◡◔≦

------------------------------

Lời nhắn từ Toidoc:

Có những người như những cuốn tiểu thuyết kinh điển, càng đọc càng thấy hay, càng ở gần càng thấy trân trọng. Đừng vội vã, trang hay nhất thường nằm ở phía sau.

Toidoca.com lưu truyện bạn đang đọc tại