Hàn Môn Chi Sĩ [ Khoa Cử ] Chương 28: Chuẩn Bị Huyện Thí

Từ sau khi có mèo, cuộc sống của Liễu Hạ lại có thêm một niềm vui chính là chơi đùa với mèo. Nhưng hắn chỉ chơi, không chịu trách nhiệm cho ăn. May mà Kỷ nương tử đã nhớ kỹ mọi điều tam thúc dặn, mỗi ngày đều chăm mèo rất chu đáo.

Con mèo nhỏ dường như cũng hiểu ai mới là người đáng tin, mỗi ngày cứ bám riết theo Kỷ nương tử, kêu meo meo nũng nịu.

Thái độ phân biệt rõ ràng như thế khiến Liễu Hạ… thấy hơi ghen tị.

Tuy vậy, những ngày chơi mèo cũng chẳng kéo dài được bao lâu. Sau Tết và rằm Nguyên tiêu, hắn lại phải quay về Đinh thị tộc học để tiếp tục đèn sách.

Trước tháng hai, nha môn huyện đã sớm dán thông cáo, thông báo thời gian và địa điểm tổ chức huyện thí năm nay. Trong Đinh thị tộc học có hơn mười người sẽ dự thi. Ngay cả những đồng môn vào học cùng đợt với Liễu Hạ như Điền Chí Thành và Lưu Tế Khả, mấy người lớn tuổi hơn cũng đã hạ trường thi trước.

“Trước sao không nghe họ nói gì chứ?” — Thang Vận Phượng cằn nhằn,

“Giờ họ thi trước rồi, ta thấy lo quá…”

Liễu Hạ tuy học hành vững vàng, nhưng khi nghe tin đồng môn đi thi cũng không khỏi dao động. Lưu Tế Khả và Điền Chí Thành là những người học giỏi hàng đầu trong số đồng môn. Nếu hai người đó mà đỗ, thì hắn cũng có thể tự tin thử sức một phen.

Nhưng hiện tại, vẫn nên củng cố kỹ lại những kiến thức đã nắm vững.

Hắn gác mọi phân tâm, tiếp tục vùi đầu vào kinh sử.

Vì có nhiều học sinh đi thi, các tiên sinh cũng có thể dồn tâm sức vào nhóm học trò còn lại, nên mỗi ngày Liễu Hạ có thể hỏi thêm được vài vấn đề. Nhưng chẳng bao lâu, tộc học lại chiêu sinh một đợt mới, Liễu Hạ và nhóm bạn trở thành học sinh lớp trên.

Dù người đến người đi, thói quen học tập của Liễu Hạ vẫn không thay đổi. Nghĩa lý Kinh Thi do Đinh Lang giảng đã xong từ tháng tư năm ngoái, từ đó về sau, trọng tâm chuyển sang thời văn (văn nghị luận kiểu khoa cử).

Việc học của Liễu Hạ lúc này cũng nhiều hơn trước. Quan trọng nhất chính là viết thí thiếp thi (thơ làm trong trường thi).

Khác với hương thí và hội thí không khảo thơ phú, trong đồng sinh thí thì nhất định phải làm một bài thí thiếp thi. Hoặc ngũ ngôn lục vận, hoặc ngũ ngôn bát vận, lại còn phải tuân thủ luật bằng trắc. Đây đúng là nỗi khó khăn lớn nhất của Liễu Hạ.

Hắn tự nhận văn chương mình viết cũng tạm ổn, nhưng đến thi phú thì lại thường thường. Mà nếu muốn vượt qua huyện thí, vòng đầu tiên bắt buộc phải có hai thiên Tứ Thư văn và một bài thí thiếp thi.

Dù có đau đầu muốn nứt, Liễu Hạ vẫn phải nghiến răng đối diện.

Hắn biết mình kém ở khoản làm thơ nên càng ra sức tập trung. Nhưng mười mấy bài thơ dốc sức làm ra, được khen ngợi nhiều nhất cũng chỉ vì đối ngẫu chỉnh tề, còn lại thì nhạt nhẽo.

Mà khổ một nỗi, làm thơ hao tốn tinh thần hơn viết văn gấp bội. Mỗi lần ngồi mãi mà chẳng vắt nổi câu chữ, hắn liền ước chi có thể được Bạch Cư Dị nhập hồn.

Nghĩ thử xem, người ta Bạch Cư Dị mới mười bảy tuổi đã dám đề thơ ở tháp Từ Ân, trong trường thi còn làm ra câu danh cú “Ly ly nguyên thượng thảo, nhất tuế nhất khô vinh”. Không để tên ở tháp Từ Ân thì ai dám để?

Nếu chỉ viết dở cho riêng mình thì chẳng sao, nhưng thơ thiếp thí của hắn lại phải đưa cho thầy xem. Văn chương Liễu Hạ vốn không tệ, các tiên sinh dĩ nhiên kỳ vọng vào thơ phú của hắn.

Thế rồi——

Liễu Hạ mãi không quên nét mặt của Đinh tiên sinh khi xem qua bài thơ mình làm, giống như một tấm mặt nạ vỡ vụn.

Sau đó, Đinh Hiển ôm đến cho hắn một chồng sách dày cộp, không nói nhiều, nhưng ánh mắt đã nói lên tất cả.

Liễu Hạ cầm lên xem: nào là “Văn tâm điêu long”, “Nhạc phủ thi tập”, “Đông Pha nhạc phủ”… Từ thi phú cổ nhân cho đến tác gia đương thời, đủ cả.

Hắn còn biết làm sao? Chỉ có thể tiếp tục nghiền ngẫm.

Liễu Hạ đã rõ nhược điểm của bản thân thì tuyệt chẳng để mặc. Sau này hắn học làm thơ giống như tập làm văn: không mong kinh diễm, chỉ cầu không phạm lỗi, ít nhất đừng trở thành điểm trừ.

Suy cho cùng, văn chương và thơ phú trên trường thi khác xa chuyện thường ngày. Từ thời Đường tới nay, số bài thí thiếp thi được truyền lưu cũng chỉ lác đác, ngoài Bạch Cư Dị với bài “Phó đắc cổ nguyên thảo tống biệt” và Tổ Vịnh với “Chung Nam vọng dư tuyết”, tính ra chẳng có bao nhiêu.

Ngoài tập thơ, Liễu Hạ cũng luyện viết chiếu, cáo, biểu và sách vấn. Từ năm ngoái đến tháng tư năm nay, những gì học được chủ yếu là nền tảng, vẫn xoay quanh Tứ Thư Ngũ Kinh. Nhưng từ sau đó, bài vở ngày càng tạp, chỉ nghiền ngẫm nghĩa kinh đã chẳng đủ.

Không chỉ Liễu Hạ, các đồng môn trong tộc học cũng vậy.

Mọi người ban đầu vốn hẹn sang năm mới cùng nhau xuống trường, nào ngờ Lưu Tế Khả và Điền Chí Thành đã đi trước một bước.

Tự nhiên, kẻ ở lại ai nấy cũng thêm nóng ruột, thành ra càng ra sức đọc sách.

Nhưng cho dù thời gian có gấp rút thế nào, Liễu Hạ vẫn mỗi ngày đến thư đường đọc sách. Đến lúc này, sách trong Đinh thị tộc học đã bị hắn đọc hơn phân nửa, về sau chọn lựa, chẳng còn tìm ra quyển nào thật sự hợp ý, đến cả những quyển vốn không ưa thích hắn cũng gượng ép cầm lên nghiền ngẫm.

“Liễu huynh, cho mượn bài văn một chút.”

Thang Vận Phượng gọi từ phía sau. Liễu Hạ đưa bài văn của mình qua, đồng thời cầm lấy bài của Thi Duẫn để xem.

Đây đã thành thói quen gần đây của mấy người bọn họ: trao đổi bài văn để tham khảo, nhằm bù đắp sở đoản của bản thân.

……

Đối với toàn thể sĩ tử của Nam Trực Lệ, chuyện lớn nhất trong năm Gia Tĩnh thứ bốn mươi ba chính là việc kỳ hương thí ở Nam Trực không dùng quan bản tỉnh làm chủ khảo. Đây vốn là hệ lụy sau khi Ngô Tình từng nhậm chức chủ khảo ở Nam Trực. Nhưng ảnh hưởng không chỉ dừng ở Nam Trực, ngay cả Thuận Thiên của Bắc Trực cũng chịu chung chế độ: Nam dùng quan Bắc, Bắc dùng quan Nam, đến cả đồng khảo cũng buộc phải chọn một phần quan tiến sĩ xuất thân từ Kinh quan.

Chuyện này hiện thời còn chưa chạm tới bọn Liễu Hạ, dù sao bọn họ vẫn chỉ là đám tiểu tử chưa qua nổi huyện thí. Nhưng về sau, nếu có cơ hội bước vào hương thí, thì đoán được vị chủ khảo là ai sẽ càng thêm khó, bởi số quan viên Nam Trực Lệ đủ tư cách làm chủ khảo vốn có thể đếm trên đầu ngón tay.

Trước kỳ hương thí tháng tám, Liễu Hạ vẫn chuyên tâm đọc sách ôn luyện. Văn chương của hắn so với năm ngoái đã tiến bộ thêm một bậc, điều này mấy vị tiên sinh đều công nhận.

Còn về phần thí thiếp thi, hiện giờ hắn đã có thể viết được vài bài bốn bình tám ổn, nhưng lời văn lại chẳng có gì nổi bật.

Đinh Hiển cũng đành bất lực trước sở đoản này của hắn. Nhưng nghĩ lại, Liễu Hạ ở đường văn chương tiến bộ vượt xa thường nhân, thơ phú có yếu đi chút cũng hợp lẽ. Người thì giỏi thơ, kẻ thì giỏi văn, chứ muốn toàn năng, e chỉ những bậc lưu danh sử sách mới làm được.

“Văn từ mà thêm tinh tế, huyện thí chắc chắn sẽ đỗ.” – Đinh Hiển thấp giọng dặn dò – “Bài văn của ngươi nay đã có hỏa hầu, nhưng tuyệt đối chớ tự mãn. Nếu không, dẫu qua được huyện thí, sang phủ thí cũng khó toàn vẹn.”

Liễu Hạ dĩ nhiên hiểu rõ điều đó.

Huyện thí là nơi sĩ tử một huyện tranh nhau, còn phủ thí lại là trường tranh đua của cả một phủ. Lúc đó, không chỉ sĩ tử Đan Đồ mà cả Đan Dương, Kim Đàm hai nơi vốn mạnh hơn hẳn Đan Đồ về khoa cử đều sẽ nhập cuộc.

Liễu Hạ chưa từng coi nhẹ gian nan của con đường khoa cử.

Lấy lời hiện đại mà ví, hương thí Nam Trực Lệ ba năm mới mở một lần, mỗi khoa chỉ lấy 135 cử nhân. Thế nhưng Nam Trực Lệ có tới mười bốn phủ bốn châu, tức là gộp cả ba tỉnh Tô, Hỗ, Uyển (Tô Châu, Thượng Hải, An Huy) ngày nay. Ba tỉnh lớn ấy, cộng thêm sĩ tử Nam Giám cùng dự, ba năm chỉ chọn được 135 người. So ra, kỳ thi vào Thanh Hoa, Bắc Đại bây giờ còn chưa bằng.

Đừng nói hương thí, ngay cả huyện thí nho nhỏ, muốn vượt qua cũng chẳng dễ dàng.

“Huyện tôn vốn là tiến sĩ khoa Gia Tĩnh năm thứ ba mươi lăm, yêu cầu về văn chương cực cao. Sang năm nếu ngươi hạ trường, nhớ xem nhiều hơn các bài mẫu của huyện thí, phủ thí.”

Liễu Hạ gật đầu:

“Học sinh nhớ rõ.”

Đinh gia vốn có giao hảo với các đời huyện quan, cũng quen biết các học quan. Nếu nắm được khẩu vị văn phong của tri huyện, thì đỗ huyện thí chẳng khó. Chỉ e biến động nhân sự, đổi sang một vị mới, lại phải học lại từ đầu.

Giờ đây, Liễu Hạ cảm nhận rõ: đọc sách bận rộn và mệt mỏi, năm ngoái chỉ như bậc “lớp mười một”, năm nay đã thẳng lên “lớp mười hai”. Mức độ căng thẳng, thật chẳng thể so sánh cùng.

……

‘Trong núi vốn không tính năm tháng’, Liễu Hạ miệt mài ở học đường đọc sách, cũng thường quên cả sự trôi qua của thời gian.

Hôm ấy, Liễu Hạ nói với Đinh Hiển rằng mình đã đọc xong toàn bộ sách trong danh mục mà tiên sinh giao. Ý hắn vốn muốn xin tiên sinh lập cho một danh sách mới, ai ngờ lại nhận về ánh mắt kinh ngạc của Đinh Hiển:

“Đã đọc xong cả rồi, thật chứ?”

Phải biết rằng, về sau Đinh Hiển còn bổ sung thêm mấy quyển nữa, thành thử số sách Liễu Hạ thực sự đọc còn nhiều hơn cả danh mục ban đầu.

“Quả thực đã đọc hết.”

Đinh Hiển vẫn có phần không tin, nhưng Liễu Hạ vốn chẳng có lý do gì để dối gạt. Ông đành nhìn hắn chăm chăm một lúc lâu rồi mới nói:

“Hai hôm nữa ta sẽ lại ghi thêm cho ngươi.”

Ông chợt nhớ ra:

“À, còn việc này. Ngươi đã xem trình văn của kỳ hương thí năm nay chưa?”

Liễu Hạ mới giật mình. Hương thí đã qua, mà mấy hôm nay nóng nực, hắn lại chúi đầu vào sách, đến chuyện này cũng quên bẵng.

“Ngày mai cho ngươi nghỉ một ngày, đến thư quán mà xem. Trình văn hẳn đã được in ra rồi. Trước tiên đọc hương thí trình văn, rồi so lại với bài văn của mình mà nghiền ngẫm.” – Đinh Hiển dặn.

Quả nhiên, lúc này trình văn của hương thí vừa mới in, cực kỳ ăn khách. May mà Liễu Hạ từng có giao tình với ông chủ hiệu sách khi chép tay cho cửa tiệm, nên mới moi được một quyển.

Dẫu vậy, giá của quyển trình văn này cũng chẳng rẻ chút nào.

Khoa Ứng Thiên hương thí năm nay do Uông Thang làm chủ khảo, ông vốn là tiến sĩ khoa Gia Tĩnh năm thứ hai mươi sáu, đỗ nhị giáp nhị danh, tức hạng năm cả nước năm ấy. Liễu Hạ từng đọc qua văn chương ứng thí của ông, thực sự có thể nói từng chữ đều như châu ngọc.

Có sách trong tay, Liễu Hạ liền ngồi ngay tại hiệu để đọc. Giải nguyên kỳ này là Thẩm Vị, cái tên hắn chưa từng nghe, chắc cũng không phải nhân vật trọng yếu trong Minh sử. Thế nhưng vừa đọc bài văn của hắn ta, Liễu Hạ đã cảm thấy bút pháp thanh tú, văn phong lưu loát, tự nhiên thoát tục.

Đây hẳn là lối hay của Đường Tống phái.

Có điều, Liễu Hạ chẳng phải hạng dễ sinh mặc cảm. Hắn biết văn mình kém, nhưng chỉ cần trau dồi nhiều hơn, chưa chắc đã không vượt lên được.

Ôm quyển trình văn vào ngực, hắn vừa trở lại học đường vừa nghĩ: Nếu mình ngồi trong trường thi, phải phá đề thế nào, sau đó triển khai ra sao?

“Liễu huynh, tỉnh lại đi!”

Chưa kịp đến cửa học đường, hắn đã nghe có tiếng gọi. Ngẩng đầu nhìn, thì thấy Thang Vận Phượng cùng mấy người đang vẫy tay, Thi Duẫn cũng ở đó. Liễu Hạ thoạt tiên còn tưởng bọn họ ra ngoài mua giấy bút, đến khi nhìn kỹ mới biết họ tụm lại bên bờ sông, dồn tâm trí vào một ván cờ.

“Ta biết ngay mà, lúc này trong đầu Liễu huynh hẳn đang loay hoay với bài văn!” – Thang Vận Phượng bất lực nói – “Đúng là một mọt sách.”

“Có muốn ngồi vào đánh một ván không?”

Liễu Hạ lắc đầu:

“Không đâu.”

Thi Duẫn cũng không hạ cờ, thấy hắn tới thì nhường chỗ cho ngồi quan sát, nhưng sắc mặt chẳng mấy hòa nhã.

Liễu Hạ nhìn mà cười:

“Thi huynh dạo này sao lạnh nhạt với ta quá vậy?”

Thi Duẫn: “……”

“Thi huynh à, ghen tị thật chẳng hay ho gì đâu.”

Vừa mới còn nghĩ về văn chương, nhưng khi chạm mặt Thi Duẫn, Liễu Hạ lại lập tức phô ra bốn chữ trên mặt: “Ta có mèo rồi.”

— Thắng tuyệt đối.

≧◔◡◔≦

------------------------------

Lời nhắn từ Toidoc:

Có những người như những cuốn tiểu thuyết kinh điển, càng đọc càng thấy hay, càng ở gần càng thấy trân trọng. Đừng vội vã, trang hay nhất thường nằm ở phía sau.

Toidoca.com lưu truyện bạn đang đọc tại