Hàn Môn Chi Sĩ [ Khoa Cử ] Chương 27: Ăn Tết

Liễu Hạ đi học xa nhà suốt một năm, rất hiếm khi được về. Kỷ nương tử ngoài miệng không nói, nhưng trong lòng không khỏi lo lắng. Từ sau ngày Lạp Bát, bà đã bắt đầu đếm từng ngày, đến khi Liễu Hạ trở về mới thực sự yên lòng.

Liễu Hạ về nhà cũng không được nhàn rỗi. Cuối năm, trong nhà cần phải quét tước, trừ bụi, sức một mình Kỷ nương tử làm không xuể. Mấy món đồ cũ cũng cần mang ra sau nhà, đều là hai mẹ con cùng dìu dắt nhau mà dọn dẹp từng chút một.

Liễu Hạ còn sang thôn Cổ Động thăm hỏi Tôn phu tử một chuyến, còn lại hầu như toàn bộ thời gian đều dành cho việc đọc sách.

Ở học đường, có bạn học siêng năng thúc đẩy, Liễu Hạ tất nhiên không dám chểnh mảng chút nào; về nhà thì hoàn toàn phải dựa vào sự tự giác của bản thân.

Sổ sách mà Đinh Hiển liệt kê vẫn chưa đọc hết, lại còn có thêm mấy cuốn mua từ thư quán, nên hắn hoàn toàn không lo thiếu sách để nghiền ngẫm.

Có câu: “Sách đọc trăm lần, nghĩa tự hiện”. Hiện tại, Liễu Hạ đã có sự lĩnh hội nhất định đối với kinh sử, cũng không cần phải đọc đến trăm lần, hơn nữa hắn đã có phương pháp đọc của riêng mình. Việc quan trọng nhất lúc này là biến những điều học được trong sách trở thành của chính mình.

Trời mới tờ mờ sáng, Liễu Hạ đã thức dậy. Thói quen này hình thành từ khi còn ở học đường, mọi người đều thức dậy vào giờ ấy. Dù trời lạnh, nằm thêm một chút trong chăn, nhưng cũng không thể ngủ thêm được nữa.

Liễu Hạ nhóm lửa nấu ít nước nóng, rót vào ấm trà, bên ngoài dùng bông và áo cũ bọc lại để giữ nhiệt. Ở học đường không tiện nghi như thế, chỉ trước và sau bữa ăn mới có thể xin chút nước nóng.

Liễu Hạ nhấp một ngụm nước nóng, xoa xoa tay, chờ cho mực tan ra rồi mới bắt đầu viết chữ lên giấy trúc.

Lúc này còn sớm, nếu đọc sách thành tiếng thì ắt sẽ làm Kỷ nương tử mất giấc, nên hắn liền lấy một bài văn từng viết trước Tết ra sửa lại. Một khi đã nhập tâm thì không còn nghĩ đến gì khác. Chẳng bao lâu sau, một tờ giấy trúc đã kín chữ. Hắn đưa lên chỗ sáng xem lại, thấy có chỗ chưa hài lòng, liền sửa thêm một lượt nữa.

“Hạ ca nhi, ăn sáng thôi!”

Đúng lúc sửa xong bài, nghe tiếng Kỷ nương tử gọi, hắn liền đóng cửa phòng rồi ra ăn sáng.

“Sao không ngủ thêm chút nữa? Ăn xong rồi học cũng đâu có muộn.”

Trên bàn ăn nhà họ Liễu có cháo, có bánh bột mì, một đĩa dưa muối trộn với vài hạt đậu tương kho. Vì Liễu Hạ đã về nhà nên còn có thêm một con cá muối. Bát cháo của Liễu Hạ đặc sánh, còn của Kỷ nương tử thì phần lớn là nước cơm. Cháo nấu xong để nguội bớt, ăn cùng dưa muối. Ngon dở không quan trọng, điều đáng kể là khi vào bụng thì cả người ấm áp, dễ chịu.

Kỷ nương tử còn cho thêm bánh niên cao vào nồi cháo, nhưng Liễu Hạ lại không thích ăn nhiều, chỉ gắp một miếng.

Ăn xong, hắn cũng không vội quay về thư phòng, mà thong thả đi dạo một vòng quanh sân.

Lúc này mặt trời đã lên hẳn, thôn Hạ Hà không còn yên tĩnh như lúc rạng sáng. Tiếng gà gáy, chó sủa, tiếng hàng xóm gọi nhau vọng lại rõ ràng. Khói bếp từ những ống khói ven sông lững lờ bay lên, nhưng mặt đất dưới chân vẫn còn cứng đanh. Đợi đến trưa tan băng, đường sá sẽ trở nên lầy lội, khó đi.

“Nương, con vào đọc sách đây, có gì thì gọi con.”

“Ừ, con cứ lo học đi.”

Kỷ nương tử đang cầm chổi gà quét bụi. Những chỗ cao không với tới, Liễu Hạ liền chạy lại giúp. Bây giờ hắn đã cao hơn mẫu thân một cái đầu, những góc mái mà Kỷ nương tử phải trèo ghế cũng chẳng với tới, thì hắn chỉ cần đưa tay là chạm được.

“Đừng làm lỡ việc học của con.”

“Chỉ một lát thôi, không ảnh hưởng gì đâu.”

Liễu Hạ nghĩ, từ khi hắn bắt đầu đi học, Kỷ nương tử đã đối đãi với hắn như nâng như hứng, cái gì cũng không cho đụng tay vào, những việc nặng nhọc đều tự mình làm hết.

Ấy là tình thương yêu của mẫu thân, nhưng Liễu Hạ sao có thể thờ ơ đứng nhìn? Một mình bà đã quá vất vả để quán xuyến trong ngoài.

...

Liễu Hạ đọc sách theo danh sách mà Đinh Hiển đã ghi, đọc thành tiếng rõ ràng từng chữ. Chu Hi từng nói: đọc sách phải có “ba đến” – tâm đến, mắt đến, miệng đến. Nhưng quan trọng nhất vẫn là chuyên tâm. Liễu Hạ mang theo mục đích rõ ràng để học, tâm trí tự nhiên tập trung toàn bộ vào việc đọc sách, không hề phân tâm chút nào.

Đọc xong các bài văn của các danh gia thời Đường Tống, Liễu Hạ lại mở 《Ngũ Kinh Chính Nghĩa》 mới mua ra đọc. Khi đọc sách, trí nhớ của hắn rất tốt, chỉ cần xem qua một hai lần là đã ghi nhớ được nội dung. Tuy hắn không cố ý để ý đến điều này, nhưng so với các đồng môn mà hắn từng thấy, tốc độ đọc của hắn quả thực nhanh hơn người khác rất nhiều.

《Ngũ Kinh Chính Nghĩa》 là sách do Khổng Dĩnh Đạt thời Đường phụng chiếu biên soạn. Liễu Hạ tập trung đọc phần 《Mao Thi Chính Nghĩa》, còn những phần khác của các kinh khác tuy cũng xem qua, nhưng không chuyên chú bằng khi đọc phần về 《 Thi 》 .

Khổng Dĩnh Đạt đã kết hợp 《 Mao Thi 》 cùng 《 Trịnh Tiên 》để giải nghĩa, đồng thời xác lập ba thể loại thơ trong 《 Thi 》 là Phong, Nhã, Tụng; còn Phú, Tỉ, Hứng là ba phương thức biểu đạt. Lý luận của ông đến thời Gia Tĩnh đã không còn là hướng chủ lưu trong khoa cử nữa, nhưng Liễu Hạ không ngại đọc nhiều. Trong mắt hắn, 《 Thi 》 là tập hợp các bài thơ từ thời Tây Chu đến Xuân Thu, mà từ thời Xuân Thu trở đi, không biết bao nhiêu đại nho đã nghiên cứu về 《 Thi 》 . Tuy khoa cử tôn trọng 《 Chu Hi Tập Truyện》, nhưng lý luận vốn là thứ luôn luôn phát triển. Ngay cả Chu H khi học vấn cũng không thể “xây lầu trên đất bằng”, mà chắc chắn là dựa trên thành quả của tiền nhân để phát triển tiếp.

Ngay cả những sách được xem là khô khan nhất, Liễu Hạ đọc kỹ cũng không cảm thấy tẻ nhạt.

Ngoài đọc Ngũ Kinh Chính Nghĩa, hắn còn đọc cả Văn Tập của Trình thị, lại thêm việc luyện văn, luyện chữ, mấy ngày Tết trôi qua phá lệ phong phú.

Thế nhưng đến đêm trừ tịch, Liễu Hạ cũng buông thả bản thân chơi một ngày. Gọi là chơi, thực ra cũng chẳng làm gì, hắn vốn định đi câu cá, nhưng với cái thời tiết âm độ này, chưa ra đến bờ sông có khi đã bị gió thổi táp vào mặt lạnh tái. Thế là hắn thà cuộn trong chăn làm cá khô còn hơn.

Điều duy nhất gọi là “niềm vui” chính là mâm cơm Tết phong phú hơn ngày thường. Kỷ nương tử nhờ người làm thịt gà, rồi đem hầm nhừ, lại luộc thêm chút thịt vịt, như thế mùi vị càng đậm đà. Cả ngày hôm đó, nhà Liễu chỉ toàn mùi thịt thơm ngào ngạt.

Nhị thẩm cũng thấy Liễu Hạ, liền nở một nụ cười châm chọc:

“Hạ ca nhi cũng về rồi à? Cả năm nay hiếm thấy mặt ghê.”

Liễu Hạ chắp tay chào:

“Nhị thẩm, năm mới an khang.”

Hai nhà hiện giờ quan hệ không còn tốt đẹp, nhưng lễ nghĩa của Liễu Hạ vẫn rất chu toàn, không để ai có cớ bắt bẻ.

Nhìn thấy dáng vẻ này của hắn, nhị thẩm cũng bớt giễu cợt. Bà biết kiểu “la lối khóc lóc lăn lộn” của mình không ăn thua gì với Liễu Hạ. Trước kia Kỷ nương tử còn không đối phó nổi với bà, vậy mà không biết Liễu Hạ đã nói gì, giờ ngay cả Kỷ nương tử bà cũng khó gây chuyện được nữa.

Một năm trước, Liễu Hạ còn quanh quẩn lêu lổng trong làng, trông là biết chẳng ra gì. Nghe nói hắn muốn đọc sách, Liễu Nghĩa và bà còn tưởng trò đùa.

Vậy mà bây giờ, dáng dấp Liễu Hạ ngày càng thanh tú, càng giống Liễu Tín, tác phong thư sinh đã hiện rõ.

“Ta không tin nó thi đỗ nổi.”

Nhìn theo bóng lưng của Liễu Hạ, nhị thẩm bĩu môi khinh thường.

“Thi đỗ tú tài đâu có dễ thế.”

……

Liễu Hạ chẳng bận tâm tới suy nghĩ của nhị thúc, nhị thẩm. Chỉ cần hai người đó đừng đến quấy rầy Kỷ nương tử là được. Mà đúng là hắn không nghe Kỷ nương tử than phiền gì. Theo lời hàng xóm, nhị thúc nhị thẩm dạo này cũng ít đến hẳn.

Chiều hôm ấy, khi Liễu Hạ đang nhóm lửa giúp Kỷ nương tử nấu cơm, Kỷ nương tử cứ đuổi hắn ra khỏi bếp, nhưng hắn cứ bám riết, còn lôi cả bộ quần áo cũ từ mấy năm trước ra mặc. Hắn ngồi nhóm củi, mà Kỷ nương tử cứ tưởng hắn đến phá.

“Hạ ca nhi!”

Liễu Hạ nghe ra là tiếng của tam thúc. Hắn vỗ bụi trên người rồi bước ra sân.

Tam thúc vừa mới từ bến tàu về, mang theo một thùng gỗ, là quà Tết cho hai mẹ con hắn: một thùng cá.

“Tam thúc, vào nhà ngồi chơi.”

Kỷ nương tử cũng bước ra đón.

“Giờ này bắt cá đâu có dễ?”

Tam thúc cười:

“Người không quen thì đúng là khó thật. Nhưng chúng ta sống nhờ nước, mấy con cá đâu có khó khăn gì.”

Ông vẫy tay gọi Liễu Hạ lại, ra hiệu hắn nhìn phía sau thùng gỗ. Quả nhiên, phía sau có một cái túi vải, bên trong dường như có lót chăn. Lúc này, một cái đầu lông xù thò ra, nhìn là biết một con mèo nhỏ.

“Hạ ca nhi, không phải ngươi nói muốn có mèo sao? Đây, mèo tới rồi này.”

Tam thúc là người ổn trọng kiên định,, nhưng làm nghề ven sông, nên cũng gặp đủ thứ lạ lẫm. Hồi trước, Liễu Hạ có nhờ tam thúc tìm giúp một con mèo cho Kỷ nương tử nuôi, ai ngờ mới mấy hôm mà tam thúc đã mang về.

Phải mà có điện thoại thì tốt rồi, hắn cũng phải đăng lên mạng khoe cho Thi Duẫn ghen tị chơi!

Con mèo là tam hoa, còn nhỏ nhưng lanh lợi, mắt tròn xoe, đúng kiểu chuyên bắt chuột. Có nuôi nó trong nhà, ít ra khỏi lo sách vở bị chuột gặm.

Tam thúc lấy ra một tờ giấy:

“Con mèo này là gặp ở trên thành, chủ cũ còn đưa cả khế nuôi mèo nữa.”

Liễu Hạ cười:

“Vậy cháu sẽ viết khế đáp lễ lại ngay.”

Vì bên kia đã có khế, nên quà đáp lễ của Liễu Hạ cũng không thể qua loa. Hắn chuẩn bị ít trà và muối, nhờ tam thúc mang lại cho người chủ cũ. Chỉ cần nhìn cũng biết, con mèo này chắc chắn là mèo nhà người có học thức.

Thời Tống, nếu muốn nuôi mèo cũng phải đưa lễ vật. Mèo có chủ thì phải tặng lễ cho chủ, mèo hoang thì phải tặng lễ cho mẹ mèo. Dân thường có thể không câu nệ, nhưng giới văn nhân thì không thế.

Hoàng Đình Kiên có bài thơ “Khất miêu” (Xin mèo) đã viết:

“Nghe đâu mèo mẹ sắp đẻ đàn con,

Mua cá xuyên liễu tặng miêu thần.”

Liễu Hạ sung sướng ôm con mèo:

“Con đi học xa, trong nhà có con mèo, nương ở nhà cũng có thêm niềm vui.”

Hiện giờ, cuộc sống của Kỷ nương tử gần như xoay quanh Liễu Hạ. Khi hắn có mặt ở nhà thì còn có chút hơi người. Còn khi hắn đi học, dù ban ngày có ngồi thêu cùng hàng xóm, buổi tối về nhà vẫn là một mình cô quạnh.

“Tam thẩm cháu cũng giúp trông nom được, ngươi cứ yên tâm học hành, chuyện nhà không cần lo.”

Liễu Hạ cảm ơn tam thúc, lại hỏi:

“Bình ca chắc cũng sắp khai tâm rồi nhỉ? Cháu còn mấy cuốn cha từng dùng — 《Tam Tự Kinh》, 《Thiên Tự Văn》, với một cuốn 《Hồng Vũ Chính Vận》 nữa. Tam thúc không chê thì mang về cho Bình ca dùng.”

Bình ca là con trai út của tam thúc. Tuy tam thúc nhỏ tuổi hơn nhị thúc, nhưng Bình ca lại lớn hơn Lễ ca, đã đến tuổi học đường.

“Không chê, không chê.”

Tam thúc cười ha ha,

“Sách do một tú tài từng đọc, nó được dùng thì còn gì tốt bằng.”

≧◔◡◔≦

------------------------------

Lời nhắn từ Toidoc:

Có những người như những cuốn tiểu thuyết kinh điển, càng đọc càng thấy hay, càng ở gần càng thấy trân trọng. Đừng vội vã, trang hay nhất thường nằm ở phía sau.

Toidoca.com lưu truyện bạn đang đọc tại