Chương 12: Hàng Ế Thay Áo, Khách Cũ Thành Mối

Hắn lại dặn Trần Lục ở lại trông cửa hiệu, tiếp khách cẩn thận, quá trưa mình sẽ quay lại. Sau đó ba người thẳng đường ra kho hàng ngoài cửa Nam.

Lão Chu đang vì đống hàng tồn mà bạc cả tóc. Nghe Trịnh đại quan nhân chịu mua trọn, lão mừng đến mức gần như không tin vào tai mình. Số hàng vốn trị giá khoảng ba lượng bạc, hai bên cuối cùng chốt với giá một lượng. Ngay tại chỗ lập giấy, điểm chỉ, rồi cho người chất hết lên xe kéo về.

Khi chiếc xe đầy dược liệu được đưa vào sân sau Nhân Thọ Đường, chất lên thành một đống như quả núi nhỏ, Trần Lục, Tiến Lộc và Lý Quý đều đứng nhìn ngây người. Ai cũng nghĩ vị đại quan nhân nhà mình lần này thật sự hồ đồ, bỏ bạc mua cả đống hàng không ai cần về chiếm chỗ.

Nhưng Trịnh Vọng Khanh chỉ phủi tay, vẻ mặt chẳng hề vội. Hắn biết, mua được hàng rẻ mới chỉ là bước đầu; tiền thật sự vẫn còn nằm ở phía sau.

Trịnh Vọng Khanh không cho mọi người có thời gian bàn tán, lập tức phân việc. Hắn sai Trương Thuận ra phố thuê sáu phụ nữ tay chân nhanh nhẹn cùng hai tiên sinh biết chữ, yêu cầu phải tới sân sau ngay, tiền công trả gấp đôi ngày thường. Lý Quý được phái sang cửa hàng tạp hóa mua hai trăm tờ giấy gai mới, hai mươi cuộn dây gai, hai mươi cân hồ dán cùng mười bản mực dầu. Trần Lục phải dọn trống một gian kho khô ráo thông gió để chứa hàng. Còn Tiến Lộc xuống bếp đun nước, chuẩn bị trà cùng đồ ăn nhẹ, không để người làm phải đói khát.

Mọi người tuy chẳng hiểu chủ nhân muốn làm gì nhưng sau mấy ngày vừa qua đã không ai dám nghi ngờ công khai. Tất cả lập tức chia nhau chạy việc. Chưa đầy một canh giờ, người làm thuê cùng hai tiên sinh đã đến đủ, sân sau Nhân Thọ Đường lập tức trở nên náo nhiệt.

Trịnh Vọng Khanh tự mình ngồi trấn giữ, đem cách phân loại, phân hạng, sơ chế, đóng gói và ghi nhãn của thời hiện đại giảng cho mọi người từng bước. Trước hết là phân loại. Đống dược liệu lẫn lộn phải được tách riêng theo từng loại, rồi tiếp tục chia theo kích thước, độ thô mịn và phẩm sắc. Hàng đẹp để riêng, hàng vừa để riêng, vụn nát lại để riêng, tuyệt đối không trộn lẫn. Chỉ riêng bước ấy đã khiến một đống hỗn tạp ban đầu trở nên rõ ràng, ai nhìn cũng biết thứ nào ra thứ đó.

Tiếp theo là sơ chế. Mạch môn được cắt bỏ rễ con, rửa sạch rồi phơi khô; thiên hoa phấn gọt lớp vỏ thô bên ngoài, cắt lại cho vuông vắn; hạ khô thảo bỏ thân già, giữ phần hoa, sàng sạch bụi đất. Những món hàng vốn nhìn xấu xí, khó bán, sau khi qua tay người làm liền trở nên sạch sẽ, đều đặn và sáng sủa hơn hẳn.

Bước thứ ba là phân hạng. Loại đẹp nhất được xếp thành “thượng phẩm tuyển chọn”; loại trung bình là “trung phẩm thông dụng”; phần kém hơn một chút thì ghi “hạ phẩm thực dụng”. Chỉ cần chia hạng rõ, cùng một thứ hàng lập tức có thể bán ở nhiều mức giá khác nhau, người có tiền mua hàng đẹp, người muốn tiết kiệm cũng có loại vừa túi.

Sau đó đến đóng gói. Trịnh Vọng Khanh không cho dùng lại những túi vải thô cũ kỹ. Tất cả đều phải bọc bằng giấy gai mới, gấp vuông vắn, góc cạnh ngay ngắn, bên ngoài buộc dây gai sạch sẽ. Cuối cùng, hai tiên sinh phụ trách viết tên thuốc, cấp hạng, nơi xuất xứ và công dụng lên từng gói, rồi đóng con dấu đỏ “Nhân Thọ Đường tuyển chọn”.

Chỉ sau vài lượt chỉnh sửa như vậy, đống hàng từng bị cả thành chê bỏ lập tức thay da đổi thịt. Mạch môn thành “Hàng tuyển Mạch môn Hàng Châu”; thiên hoa phấn biến thành “Thiên hoa phấn tinh tuyển”; hạ khô thảo được ghi “Hạ khô thảo đã làm sạch, phơi khô”. Tên gọi nghe thuận tai, hình thức đẹp mắt, cầm đi biếu hay mua dùng đều có vẻ thể diện. Khách vừa nhìn đã cảm thấy đáng tiền hơn đống hàng xộc xệch trước kia.

Đến lúc này, Trần Lục, Tiến Lộc, Lý Quý cùng đám người làm mới bừng tỉnh. Chỉ một phen phân loại và sửa sang, hàng mua với giá ba phần đã có bộ dạng khác hẳn. Mấy người nhìn Trịnh Vọng Khanh bằng ánh mắt khâm phục, trong lòng chỉ có một ý nghĩ: đại quan nhân quả nhiên có bản lĩnh, đến thứ người khác bỏ cũng có thể biến thành bạc.

Trịnh Vọng Khanh nhìn những gói dược liệu xếp chỉnh tề trước mặt, chỉ cười nhạt. Đây mới là bước đầu. Muốn việc làm ăn thật sự chuyển mình, hắn còn phải giữ khách trong tay.

Hắn bảo Trương Thuận lập danh sách khách cũ và những người thường xuyên tới lấy thuốc. Khách quen của Nhân Thọ Đường phần lớn là các hộ nhỏ trong thành, quán trà, tửu quán, nhà tắm, khách điếm, đội kiệu, xe ngựa, cùng lý trưởng, bảo trưởng và thầy thuốc ở mấy thôn gần đó. Mỗi nơi mua không quá nhiều, nhưng dùng đều quanh năm; nếu giữ được họ thì tiền bạc sẽ chảy vào từng chút một mà không dứt.

Trước đây các hiệu thuốc đều chỉ nhận tiền ngay. Một văn cũng không cho thiếu. Nhà nghèo lúc cần thuốc mà trong tay chưa có tiền chỉ còn cách chịu bệnh hoặc chạy vạy khắp nơi, thành ra không ít người muốn mua mà chẳng mua nổi. Trịnh Vọng Khanh lại quyết định làm ngược hẳn thói quen ấy.

Chẳng bao lâu, ngưỡng cửa gần như bị giẫm mòn. Trước quầy chen đầy người: người mua thuốc, người ghi nợ, người tới nhận quà, người đứng xem, tiếng hỏi giá tiếng trả lời nối nhau không dứt. Trần Lục chạy tới chạy lui, bận đến chân không chạm đất nhưng miệng cười mãi không khép. Tiền đồng hết văn này tới xâu khác liên tục được bỏ vào hòm, Nhân Thọ Đường vốn lạnh lẽo vắng khách nay đã biến thành một trong những cửa hiệu náo nhiệt nhất phố Tây.

Trịnh Vọng Khanh đứng phía sau nhìn dòng người, trong lòng rất tỉnh táo. Giảm giá, ghi nợ, tặng quà đều phải trả giá. Nhưng thứ hắn mua bằng số tiền ấy không phải một lần bán hàng, mà là thói quen của khách. Một khi người ta đã quen bước vào Nhân Thọ Đường, quen ghi sổ ở đây, quen mỗi tháng tới lấy hàng, muốn đổi sang chỗ khác sẽ không còn dễ như trước nữa.

Mà giữ được người mua mới chỉ là một nửa. Nửa còn lại nằm ở nguồn hàng.