Chương 7: Bước Đi Đầu Tiên

Sáng hôm đó, An dậy sớm hơn mọi ngày một chút.

Không phải vì có việc gấp, cũng không phải vì hưng phấn. Chỉ là trong đầu cô đã hình thành một nhịp mới, khiến cơ thể tự động thức giấc trước khi tiếng gà gáy vang lên lần thứ hai.

Căn nhà đất còn chìm trong yên tĩnh. Mẹ vẫn chưa dậy, cha chắc đã ra ngoài từ sớm. Ánh sáng mờ nhạt của buổi tinh sương lọt qua khe cửa sổ, rơi xuống nền nhà loang lổ.

An ngồi dậy, gấp chăn cẩn thận, rồi đứng một lúc bên giường.

Cô không vội.

Những việc sắp làm không cần gấp, chỉ cần đúng nhịp.

An rửa mặt bằng nước giếng lạnh, cảm giác tê buốt lan lên đầu ngón tay khiến đầu óc tỉnh táo hẳn. Cô thay quần áo, chọn bộ đơn giản nhất, rồi xách chiếc rổ tre nhỏ mẹ đưa hôm qua.

Trước khi ra khỏi nhà, An dừng lại một nhịp, nhìn về phía gian bếp. Nơi đó vẫn còn mùi tro bếp hôm qua, quen thuộc và ấm.

Cô khẽ khép cửa, bước ra ngõ.

Buổi sáng thập niên 80 có một nhịp rất riêng. Không ồn ào, không gấp gáp. Người gánh hàng đi chợ sớm, vài người đạp xe ngang qua, tiếng bánh xe lăn trên đường đất nghe rất rõ. Không khí mát, hơi ẩm của sương sớm bám nhẹ trên tà áo.

An đi thẳng ra chợ.

Không vòng vo. Không quan sát quá lâu như hôm trước. Hôm nay, cô đã biết mình cần nhìn gì.

Sạp trứng vẫn ở đó. Người phụ nữ trung niên đang xếp lại hàng, số trứng không nhiều hơn hôm qua, thậm chí có vẻ ít hơn.

Thấy An, bà ngẩng đầu.

“Cháu lại đi chợ sớm thế.”

“Vâng.” An gật đầu. “Nhà cháu dùng nhiều.”

Một câu nói rất bình thường. Không ai nghi ngờ.

“Ừ, người mua ít quá.”

“Để thế này chiều nắng lên lại hỏng.”

Những câu nói rời rạc, nhưng với An, chúng ghép lại thành một bức tranh rất rõ.

Người bán cần bán đều.

Không cần bán nhiều một lúc.

Chỉ cần bán không bị tồn.

An rời sạp trứng, sang mua rau và đậu như thường lệ. Cô không mua nhiều, chỉ đủ cho gia đình, đúng như lý do đã nói với mẹ.

Trên đường về, An không đi thẳng về nhà.

Cô ghé qua đầu ngõ, nơi có vài nhà thường đóng cửa buổi sáng. Cô không gõ cửa, không hỏi han. Chỉ đứng xa quan sát.

Có nhà để bếp nguội.

Có nhà đến gần trưa mới nhóm lửa.

Có nhà rõ ràng là người lớn đi làm, trẻ con đi học, sáng không ai ở nhà.

Những nhà ấy — không có thời gian đi chợ.

An ghi nhớ trong đầu, từng căn một.

Về đến nhà, An đặt rổ xuống bếp, rồi nhanh chóng thay quần áo đi học. Cô đến lớp muộn hơn một chút, nhưng vẫn trong khung giờ cho phép.

Thầy giáo nhìn cô một cái, không nói gì.

An ngồi xuống chỗ, mở sách. Nhưng lần này, cô không còn cảm giác phân tâm như hôm qua. Những suy nghĩ đã được sắp xếp gọn gàng hơn.

Cô biết rõ, mình chưa làm gì cả. Mọi thứ vẫn đang ở mức suy nghĩ và quan sát. Nhưng điều quan trọng nhất là: cô không còn đứng yên.

Giờ ra chơi, Lan quay xuống nhìn cô.

“Hôm nay cậu lại đi chợ à?”

An gật đầu. “Ừ.”

“Cậu không mệt sao?” Lan hỏi, giọng thật lòng.

“Không.” An đáp. “Tớ quen rồi.”

Lan cười, không hỏi thêm. Với Lan, câu chuyện dừng lại ở đó.

Buổi trưa tan học, An không về ngay. Cô đi vòng qua khu có mấy nhà nuôi gà, nuôi vịt. Hôm qua cô chỉ đứng xa nhìn. Hôm nay, cô đứng lâu hơn một chút.

Không hỏi mua.

Không hỏi bán.

Chỉ nhìn cách người ta cho gà ăn, nhặt trứng, cất trứng vào rổ.

Trứng được nhặt mỗi ngày. Nhưng bán không đều.

An hiểu.

Buôn bán nhỏ không cần kho lớn.

Chỉ cần dòng chảy ổn định.

Về đến nhà, An giúp mẹ nấu cơm như thường lệ. Trong lúc nhặt rau, cô hỏi rất tự nhiên:

“Mẹ có thấy đi chợ sáng hơi vất vả không?”

Mẹ cười. “Quen rồi. Nhà nào chả thế.”

“Có hôm hết trứng thì sao?” An hỏi tiếp.

“Thì lại đi sớm hơn.” Mẹ đáp. “Chứ biết sao.”

An gật đầu, không nói thêm. Nhưng trong đầu, cô đã có câu trả lời rất rõ.

Không phải ai cũng muốn đi sớm hơn.

Chỉ là không có lựa chọn khác.

Buổi chiều, An học bài nghiêm túc hơn thường lệ. Không phải vì sợ tụt kiến thức, mà vì cô hiểu rất rõ: nếu muốn đi đường khác, thì đường học càng không được sai.

Buổi tối, khi cả nhà đã ăn cơm xong, An ngồi bên bàn học, mở cặp sách. Tờ giấy nháp hôm qua vẫn nằm ở đó.

Lần này, cô không gạch bỏ.

Cô viết thêm, rất chậm:

– Người bán: cần bán đều

– Người mua: cần tiện

– Mình: cần uy tín

Ba dòng chữ. Không hoa mỹ. Không mơ mộng.

An đặt bút xuống, dựa lưng vào ghế, nhìn ngọn đèn dầu chập chờn trước mặt. Cô không thấy tim mình đập nhanh, cũng không thấy hồi hộp.

Chỉ có một cảm giác rất rõ ràng: mình đang đi đúng hướng.

Cô chưa kiếm được tiền.

Chưa có ai nhờ vả.

Chưa có ai biết đến.

Nhưng cô đã đặt chân ra khỏi vị trí cũ.

An gấp tờ giấy lại, đặt sâu vào đáy cặp sách. Không phải để giấu, mà để nhắc mình rằng: mọi thứ cần thời gian.

Trước khi đi ngủ, An đứng lại bên cửa sổ, nhìn ra ngoài. Ngõ nhỏ tối, yên tĩnh, chỉ có vài ánh đèn le lói.

Thập niên 80 không ưu ái ai.

Nhưng cũng không từ chối những người biết quan sát và kiên nhẫn.

Bước đi đầu tiên của An rất nhỏ.

Nhỏ đến mức, nếu không để ý, sẽ chẳng ai nhận ra.

Nhưng chính bước đi ấy —

đã khiến cô không còn đứng yên nữa.

Và một khi đã bước ra,

cô biết mình sẽ không quay lại vị trí cũ thêm lần nào nữa.