Chương 4: Cát Căn Mang Về Nhà, Lọc Bột Làm Lương

Mặt trời giữa trưa gay gắt thiêu đốt sườn núi, không có lấy một ngọn gió.

Trình Kiến Quốc bổ mạnh một cuốc xuống nền đất vàng khô cứng, chấn đến hổ khẩu tê rần. Do thiếu nước lâu ngày, đất nơi này chai cứng như đá. Dù sao ông cũng là một lão hán bốn mươi lăm tuổi, cơ thể còn chưa hồi phục hoàn toàn. Mới cuốc mấy cái đã thở hồng hộc, mồ hôi trên trán nhỏ tong tong.

“Cha, người bỏ xuống, để con!” Đại Sơn thấy vậy vội tiến lên giành lấy cuốc. “Người chỉ con đào thế nào, con khỏe.”

“Được. Đào dọc theo dây leo này xuống dưới, tuyệt đối đừng chặt đứt giữa chừng. Phải đào nguyên cả củ lên.” Trình Kiến Quốc lui sang bên cạnh, vừa thở vừa chỉ dẫn.

Đại Sơn đúng là người quen việc đồng áng. Hai cánh tay vung lên, chiếc cuốc rít gió bổ xuống đất. Nhị Lâm cũng không đứng không. Hắn tìm một cành cây thô chắc, vót nhọn rồi ngồi xổm bên cạnh giúp cạy đất cho tơi. Hai anh em hì hục đào tròn hai khắc. Hố đất xung quanh đã sâu hơn một thước. Khi từng lớp đất được dọn sạch, thứ nằm dưới lòng đất cuối cùng cũng lộ ra.

Đó là một củ rễ cực kỳ to khỏe, vỏ xám nâu, phủ đầy rễ con thô ráp. Chỗ lớn nhất còn to hơn đùi Đại Sơn một vòng, như một con thoi khổng lồ cắm sâu trong đất.

“Rễ cây gì mà lớn thế này!” Nhị Lâm trợn tròn mắt, ném cành cây xuống rồi sờ lớp vỏ cứng. “Cha, thứ này thật sự ăn được sao?”

“Ăn được, còn là thứ tốt. Mau đào đi, dưới này chắc chắn không chỉ có một củ.” Trình Kiến Quốc nhìn củ cát căn khổng lồ, trong lòng vui đến nở hoa.

Cát căn hoang dã có sức sống rất mạnh. Dây leo ở đây mọc tốt như vậy, bên dưới chắc chắn là cả một ổ. Ba người thay phiên làm. Mồ hôi thấm ướt quần áo vải thô, bụi đất trên mặt bị nước mồ hôi xối thành từng vệt. Mãi đến lúc mặt trời ngả về tây, họ mới đào sạch cả ổ cát căn này. Tổng cộng có bốn củ lớn. Củ nhỏ nhất cũng to bằng cánh tay trẻ sơ sinh, củ lớn nhất nặng hơn ba mươi cân.

“Cha, sọt không nhét nổi nữa.” Đại Sơn lấy dược liệu trong sọt ra, nhét hai củ nhỏ hơn vào. Hai củ còn lại thật sự quá lớn, không sao cho vào được.

“Dùng dây leo buộc lại, hai chúng ta khiêng về.” Trình Kiến Quốc bảo Nhị Lâm giật mấy đoạn dây cát căn chắc khỏe, buộc chặt hai củ lớn.

Lúc xuống núi, để tránh những người rảnh rỗi trong làng thích ngồi lê đôi mách, thấy ai có lợi là đỏ mắt, Trình Kiến Quốc cố ý dẫn hai con đi đường vòng, lặng lẽ men theo lối nhỏ sau làng về nhà.

“Kẽo kẹt...”

Cổng sân bị đẩy ra. Lý thị và Vương thị đang vá áo trong sân nhìn thấy ba người đàn ông mặt mũi lấm lem, như vừa được vớt từ hố bùn lên, đều giật nảy mình.

“Ôi trời, mình ơi, các anh đi đào gì mà thành ra thế này?” Lý thị vội đặt giỏ kim chỉ xuống chạy tới.

Đại Sơn đặt sọt xuống, mệt đến mức ngồi phịch lên ghế dài, há miệng thở: “Đừng hỏi nữa, mau mang bát nước ra đây, khát chết mất.”

Thu Nguyệt chạy từ trong nhà ra, đưa hai bát nước cho các anh. Ánh mắt cô rơi lên mấy củ rễ khổng lồ dính đầy bùn đất, tò mò hỏi: “Cha, rễ cây gì mà lớn vậy?”

“Đây gọi là cát căn, là lương thực tối nay của nhà mình.” Trình Kiến Quốc uống một ngụm nước, làm dịu cổ họng khô khốc, đứng dậy vỗ tay. “Đừng đứng ngây ra nữa. Cả nhà cùng làm. Hôm nay cha dạy các con làm một món ngon.”

“Lương thực? Rễ cây này ăn thế nào?” Vương thị bĩu môi, nhỏ giọng lẩm bẩm một câu. Nhưng vì trước đây quá sợ uy của cha chồng nên cô không dám phản bác lớn tiếng.

Trình Kiến Quốc cũng không giận, trực tiếp phân việc: “Đại Sơn, Nhị Lâm, hai đứa rửa sạch bùn đất trên cát căn, rồi gọt bỏ lớp vỏ thô bên ngoài. Lý thị, Vương thị, hai con vào bếp rửa sạch cái cối đá giã tỏi rồi mang ra đây. Thu Nguyệt, con tìm một mảnh vải gai mịn sạch sẽ.”

Cả nhà tuy đầy bụng nghi ngờ, nhưng nhìn vẻ chắc chắn của Trình Kiến Quốc vẫn ngoan ngoãn làm theo. Không lâu sau, mấy củ cát căn được rửa sạch, gọt bỏ vỏ ngoài để lộ ruột trắng, đặt lên tấm ván gỗ.

“Dùng dao chặt cát căn thành miếng nhỏ rồi cho vào cối giã. Càng nát càng tốt, giã thành bùn.” Trình Kiến Quốc chỉ huy hai con trai.

Đại Sơn và Nhị Lâm khỏe, thay phiên giơ chày gỗ nện “thình thịch” trong cối. Chẳng bao lâu, những miếng cát căn trắng đã thành một chậu bột nhão sền sệt lẫn xơ.

“Được rồi. Thu Nguyệt, căng vải gai lên miệng chậu gỗ sạch. Đại Sơn, đổ cát căn đã giã lên tấm vải.” Trình Kiến Quốc xắn tay áo, tự mình làm.

Bầu không khí trong sân lập tức nặng nề. Không có lương thực còn có thể lên núi tìm chút rau củ hoang. Nếu ngay cả nước cũng hết, vậy mới thật sự là đường chết.

“Biết rồi. Cứ làm xong chuyện trước mắt đã. Trời sập còn có người cao chống.” Trình Kiến Quốc trầm giọng nói, đè xuống nỗi hoảng loạn của mọi người.

Cả nhà thay phiên làm hơn một canh giờ, cuối cùng mới rửa xong toàn bộ cát căn. Chậu gỗ đầy chất lỏng trắng sữa đục ngầu.

“Cha, vậy là xong rồi à? Nước này ăn thế nào?” Đại Sơn nhìn chậu nước trắng, vẻ mặt không thể tin nổi.

“Vội gì, còn phải để lắng.” Trình Kiến Quốc bưng chậu gỗ vào góc tường râm mát, đậy lại. “Đợi bột chìm xuống đáy, nước phía trên trong ra mới ăn được. Thu Nguyệt, vào bếp đun sẵn một nồi nước sôi. Tối nay cả nhà mình ăn một bữa no!”

Lũ trẻ tuy không hiểu “để lắng” là gì, nhưng vừa nghe bốn chữ “ăn một bữa no”, mắt Thạch Đầu và Tiểu Thảo lập tức sáng như sao trên trời. Hai đứa cứ quanh quẩn bên chậu gỗ, tiếng nuốt nước bọt vang lên rõ mồn một trong sân yên tĩnh.

Mặt trời lặn hẳn, phía chân trời chỉ còn một vệt ráng đỏ sẫm.

Trình Kiến Quốc mở tấm đậy trên chậu, cúi nhìn. Sau hơn một canh giờ để yên, chất lỏng bên trong đã xảy ra thay đổi kỳ diệu. Phần nước trắng vốn đục giờ phía trên nổi một lớp nước trong hơi vàng, còn đáy chậu lắng một lớp bột trắng như tuyết, mịn và chắc.

“Được rồi.” Khóe môi Trình Kiến Quốc lộ ý cười.

“Cha, thứ trắng phau dưới đáy là gì vậy?” Đại Sơn ghé tới, kinh ngạc mở to mắt.

“Đây chính là bột cát căn, là cơm tối của chúng ta.” Trình Kiến Quốc cẩn thận bưng chậu lên, chậm rãi nghiêng đi, đổ phần nước trong phía trên vào chiếc thùng trống bên cạnh. Nước này tuy không dùng để ăn, nhưng có thể giữ lại cho gà uống hoặc rửa đồ. Thời buổi này, một giọt nước cũng không thể lãng phí.