Hàn Môn Chi Sĩ [ Khoa Cử ] Chương 21: Viết Văn

Liễu Hạ cất kỹ mấy quyển sách cần chép, rồi thong thả dạo quanh trong tiệm sách. Vài tháng nay, sách mới trong tiệm cũng chẳng có bao nhiêu, dù sao năm nay cũng không phải năm tổ chức kỳ thi Hương, các tập văn mới in ra ít hơn hẳn.

Song, thất bại trên trường thi không có nghĩa là không có tài. Như Từ Vị - Từ Văn Trường, dù thi mãi chẳng đỗ, vẫn được cả triều Đại Minh công nhận là một đại tài tử. Chỉ có điều, lúc này Nghiêm Tung vừa mới thất thế, Hồ Tôn Hiến lại bị vạ lây mà ngồi tù, e rằng những ngày sắp tới của Từ Vị cũng chẳng dễ dàng gì.

Âu Đại Nhâm có nhiều tập thơ, Liễu Hạ thì cực kém về thơ phú, điểm này giống hệt nhiều nam chính trong truyện xuyên không. Trái lại, với bài văn bát cổ thì nhờ có khuôn khổ sẵn, lập luận rõ ràng, nên đối với hắn, khó khăn lại không lớn đến thế.

Thơ rốt cuộc vẫn cần chút lãng mạn trong tâm hồn, mà Liễu Hạ thì chẳng thấy mình có chút “tế bào lãng mạn” nào.

Lúc này thời tiết oi bức, trên đường trở về Đinh thị tộc học, chỉ thấy Kim Sơn tự ẩn mình trong rừng cây rậm rạp, Trường Giang cuồn cuộn sóng trào, bến Tây Tấn kẻ qua người lại như mắc cửi, một cảnh tượng phồn hoa nhộn nhịp. Liễu Hạ mua hai xâu nho ở chợ, định khi về ký túc sẽ chia cho bạn học nhưng vào phòng thì thấy trống trơn, chắc là bọn họ đều đang tụ tập ở văn hội.

Thang Vận Phượng từng mời Liễu Hạ không ít lần, hắn thì vốn thích náo nhiệt nhưng Liễu Hạ chẳng hề có hứng. Đi văn hội thì biết làm gì? So thơ thì hắn không có tài, luận văn thì ngay cả chính mình đọc lại cũng chưa vừa ý, chẳng lẽ đứng ra đọc thuộc làu một thiên Luận Ngữ?

Liễu Hạ rửa sạch nho, một mình ăn hết một xâu, xâu còn lại thì bỏ vào bát nhỏ mang đến thư đường. Hôm nay tộc học nghỉ, thư đường trống không, thật thích hợp để chép sách.

Trước khi chép, Liễu Hạ mở ra hai bài văn mình đã viết, đối chiếu với mẫu văn để tìm lỗi. Khi viết, hắn hay suy nghĩ kỹ, khi đọc lại cũng vậy. Thực ra, so với bài văn đầu tiên mình từng viết, thì hiện giờ tiến bộ đã rõ rệt.

Quả thật có thể yên tâm mà từ từ tiến bước.

Liễu Hạ lại ăn thêm mấy quả nho, rồi mới cầm bút chép sách.

Dù học văn gian nan nhưng Liễu Hạ chưa bao giờ lơi là rèn chữ. Từ lúc nhập học đến nay, bất kể là viết phá đề hay soạn văn, hắn thà chậm mà chắc, quyết không chịu viết ẩu.

Trong thư đường của Đinh thị tộc học cất giữ không ít bút tích của các danh gia. Liễu Hạ tuy không thể mang sách ra ngoài nhưng vẫn có thể tranh thủ giờ nghỉ trưa mà tập mô phỏng đôi chút.

Thoáng chốc, một tờ giấy lớn đã được Liễu Hạ chép kín. Quyển sách lần này là Hương hiền lục do một sĩ nhân phủ Trấn Giang biên soạn. Khi in ấn, họ dùng loại giấy bông trắng đắt nhất, thứ giấy này trắng ngần, chạm vào thì mềm mịn, mực viết xuống thì đen bóng, từ lâu đã là loại giấy mà Liễu Hạ thèm muốn nhưng chẳng đủ tiền mua.

Lần này chép sách cũng được dùng giấy bông trắng.

Dù chưởng quỹ không nói rõ, song Liễu Hạ đoán rằng việc chép sách e là để các thương nhân giàu có lấy lòng thân sĩ trong vùng. Dù sao thì bản chép tay vẫn bộc lộ thành ý hơn bản in.

Ánh mắt Liễu Hạ chuyên chú, chấm mực xong, chữ viết trên giấy bông trắng so với giấy tre càng thêm tinh xảo, vì nó hút mực đầy đặn hơn. Hắn không muốn lãng phí loại giấy hiếm có này nên từng nét từng bút đều viết hết sức cẩn thận.

Nghe nói, loại giấy đắt nhất hiện nay là từ thanh chỉ, được nhuộm bằng chàm, màu như men xanh ngọc. Loại giấy ấy thường dùng để chép kinh Phật, lại còn viết bằng sơn vàng, nên mới có tên gọi “bích chỉ kim thư” (giấy biếc chữ vàng).

Giá thị trường của loại giấy này lên đến ba lượng bạc một tờ.

Liễu Hạ chỉ biết cảm thán: bất kể thời đại nào, bản lĩnh vơ vét tiền bạc của tôn giáo quả thật khiến người ta phải khâm phục.

Mải mê chép sách, Liễu Hạ dần quên thời gian trôi qua.

Ngoài học đường, ve kêu râm ran nhưng hắn hoàn toàn không bị quấy nhiễu. Thỉnh thoảng gió lùa qua cửa sổ, thổi tung trang giấy, Liễu Hạ liền đặt vật nặng lên trên, tiếp tục viết.

Trong Hương hiền lục dẫu lời lẽ dư thừa không ít nhưng cũng có mời danh gia viết một thiên văn ca ngợi các hương hiền bản địa. Bài văn này tuy không nghiêm ngặt theo khuôn thức ứng thí nhưng bản thân vẫn có giá trị đáng đọc. Khi chép đến đoạn sau, Liễu Hạ vừa chép vừa chú ý học tập văn pháp.

Đang chăm chú, bên cạnh bỗng có người đứng đó từ lúc nào, Liễu Hạ không hề hay biết. Đến khi phát giác, hắn mới ngừng bút.

“Đừng để ý đến ta.” – Thi Duẫn ngó qua một lát, rồi hỏi: “Đây là… chép sách sao?”

Liễu Hạ gật đầu, đẩy bát nho về phía trước:

“Thi huynh cũng nếm thử đi. Huynh chưa về nhà à?”

“Nhà ta ở gần ngay phố Nam Môn.”

Thi Duẫn vốn là người bản phủ, nhà lại ở sát bên Đinh thị tộc học , đi vài bước là tới. Thường ngày hắn hoàn toàn có thể về nhà ở, nhưng hắn thích cái không khí có người cùng đọc sách hơn.

Lúc đầu hắn định vào thư đường học, chẳng ngờ bên trong đã có người.

Thi Duẫn nếm một quả nho, rồi lại tiếp tục ngồi xem Liễu Hạ chép sách, Hương hiền lục thứ văn chương nhạt nhẽo nhất nhưng Liễu Hạ vẫn thập phần chuyên chú. Hắn chép trong im lặng, cả người như hòa vào cùng tiếng ve râm ran ngoài thư đường.

Thi Duẫn vốn ghét ồn ào, thấy Liễu Hạ đang luyện chữ, hắn cũng lặng lẽ ngồi xuống bên cạnh, mở sách ra đọc.

Chẳng mấy chốc, Liễu Hạ đã chép được quá nửa. Hắn đặt bút xuống, xoay xoay cổ tay và cánh tay, rồi cầm bản văn vừa rồi lên đọc lại.

Trong đầu bỗng lóe sáng:

“Thi huynh, bài Khoan dĩ cư chi, nhân dĩ hành chi có thể cho ta mượn xem được không?”

Thi Duẫn quay sang, ngẫm nghĩ giây lát rồi nói:

“Chờ một chút, cho ta mượn bút mực.”

Hắn bèn chép lại một bản từ trí nhớ, rồi đưa cho Liễu Hạ.

“Đa tạ Thi huynh.” – Liễu Hạ nói.

Thi Duẫn bề ngoài lạnh lùng nhưng thực chất lại là người khá nhiệt tình. Ban đầu Liễu Hạ chẳng mong đợi gì nhiều, vậy mà Thi Duẫn đối xử hắn lại thân thiết hơn những người khác.

“Khách sáo làm gì, coi như cảm tạ xâu nho vừa rồi vậy.”

Liễu Hạ bật cười:

“Vậy Thi huynh ăn thêm mấy quả nữa đi.”

Hoa quả ở Đại Minh phong phú hơn Liễu Hạ tưởng nhiều. Phần lớn các loại thông thường đời sau đều có, tất nhiên những thứ thời thượng như sầu riêng hay cherry thì không. Riêng nho thì phủ Ứng Thiên và Trấn Giang vẫn luôn có truyền thống trồng. Nho Đinh Trang, vốn nổi tiếng hậu thế, chính là sản vật của Câu Dung.

“Thi huynh có biết giống nho này là do ai mang vào Câu Dung không?”

“Tiên ông Bão Phác Tử.”

“Quả nhiên Thi huynh học rộng nhớ nhiều.”

Bão Phác Tử chính là Cát Hồng đời Đông Tấn. Tương truyền Cát Hồng vốn người Câu Dung, từng tu luyện đắc đạo tại đây, sự hưng thịnh của núi Mao Sơn dường như cũng có liên quan đến ông. Tăng nhân Kim Sơn tự thì hàng yêu, đạo sĩ Mao Sơn thì trừ quỷ, sống trong phủ thành Trấn Giang, quả thật cảm giác hạnh phúc tràn đầy.

Thi Duẫn dường như khá thích ăn nho, Liễu Hạ mời thì hắn cũng chẳng khách khí, thậm chí ngồi hẳn xuống bên cạnh, xem hắn nghiên cứu văn chương.

Bài văn này vốn là mấy hôm trước Đinh Hiển giao, các học trò đều phải nộp một bản. Chỗ yếu của Liễu Hạ vẫn nằm ở phần kết. So sánh văn của mình với Thi Duẫn, hắn thấy rõ văn chương đối phương càng về cuối càng dồn dập hùng hậu, khí thế cuồn cuộn như sóng trào; còn văn của hắn thì có phần “đầu hổ đuôi rắn”: phá đề rất tốt, lời lẽ có sức nặng nhưng luận cứ dùng để chống đỡ cho phá đề lại mỏng manh.

“Thi huynh, lúc viết văn huynh thường nghĩ thế nào?” – Liễu Hạ không nhịn được hỏi.

“Phải một hơi dồn sức làm tinh thần hăng hái lên, không thể bó tay bó chân.” – Thi Duẫn nhận lấy văn của Liễu Hạ, đọc qua phá đề. Hiện tại trong Đinh thị tộc học, ai cũng biết Liễu Hạ giỏi phá đề, bố cục bài văn cũng không rời rạc. Chỉ là khi viết, hắn nghĩ quá nhiều, chỗ nào cũng muốn chu toàn, thành ra lại bị gò ép vào hình thức.

Thi Duẫn chỉ ra cho Liễu Hạ mấy chỗ sai sót, đều trúng ngay chỗ yếu.

“Ý Thi huynh là, ta nên học theo văn Đường Tống?”

“Cái này phải dựa vào sở trường của ngươi.” – Thi Duẫn nói.

“Liễu huynh hoàn toàn có thể đem khí thế ngày ấy khẩu chiến với Cát Trường Lý đặt vào trong văn.”

Liễu Hạ: “……”

Thôi được.

Thực ra Đinh Hiển cũng từng nói với hắn: khi hạ bút, cứ mạnh mẽ, sắc bén một chút, sau đó mới dần chuyển sang nhu hòa, thì dễ viết hơn. Nếu ngay từ đầu khí thế đã thiếu, thì về sau muốn xoay chuyển văn phong lại càng khó.

Liễu Hạ liền nghe lời Thi Duẫn, luyện viết lại bài văn.

Quyển Hương hiền lục chữ nghĩa cũng không nhiều, thêm chút nỗ lực là có thể chép xong. Bên hiệu sách chưởng quỹ cũng chẳng gấp, Liễu Hạ có thể thong thả mấy ngày rồi nộp.

Nhân lúc Thi Duẫn có mặt, Liễu Hạ bèn viết lại toàn bộ bài ấy.

“Khoan dĩ cư chi, nhân dĩ hành chi” – một câu trích trong 《 Dịch 》, ý nói người quân tử xử thế phải khoan dung độ lượng, làm việc phải lấy nhân nghĩa, làm điều thiện.

Liễu Hạ trước tiên viết câu phá đề, rồi lần lượt triển khai luận từ hai mặt khoan và nhân. Mấy hôm trước khi viết bài này, tâm trạng hắn chẳng tốt, thậm chí có phần nóng nảy. Hôm nay được Thi Duẫn chỉ điểm, lại vừa từ nhà trở về, lòng thảnh thơi, tuy chưa đến mức “hạ bút thành thần”, nhưng đã cảm thấy đầu óc như được khai mở.

Không chỉ là tư duy, mà cả tâm thái cũng vậy.

Không còn sợ đầu sợ đuôi, không còn lo trước lo sau, giữa chừng Liễu Hạ chỉ dừng lại mấy nhịp, còn phần sau viết thế nào trong lòng hắn đã nắm chắc.

Một bài văn 400 chữ, vậy mà đây lại là lần viết suôn sẻ nhất của Liễu Hạ trong nhiều ngày qua.

Văn vừa viết xong, hắn đã biết chắc chắn bản này mạnh hơn bản trước, ngay cảm giác khi hạ bút cũng đã hoàn toàn khác biệt.

“Đa tạ Thi huynh.” – Liễu Hạ rất chân thành chắp tay với Thi Duẫn.

Thi Duẫn chỉ phẩy tay, ý bảo nho của Liễu Hạ, hắn đã ăn sạch cả rồi.

Liễu Hạ nghĩ thầm, chắc mình vừa khám phá thêm một sở thích của Thi Duẫn. Nhưng dùng một bát nho để đổi lấy bí quyết viết đoạn kết, thì đúng là vụ làm ăn quá hời.

Từ hôm đó trở đi, hễ rảnh rỗi Liễu Hạ lại tiếp tục nghiền ngẫm văn chương. Hắn cũng không vội viết mới mà lục lại tất cả những bài từng viết, lấy nền cũ mà sửa sang lại.

Một lần đã dám nhờ, thì sau này Liễu Hạ cũng chẳng ngại phiền hà nữa. Hắn thường đến hỏi Thi Duẫn về kỹ pháp viết văn. Dù sao hai người cũng từng có lúc cùng đọc sách, lâu dần Liễu Hạ cũng hiểu được tính cách của hắn, bề ngoài thì cố tỏ ra chững chạc nhưng thực chất tuổi tác cũng chỉ ngang tầm một thiếu niên trung học mà thôi.

Thế là mỗi ngày của Liễu Hạ đều trôi qua trong việc chỉnh sửa văn chương. Giấy tre viết hết tờ này đến tờ khác, ngón tay hắn dần dần chai cứng, nổi hẳn một lớp kén.

≧◔◡◔≦

------------------------------

Lời nhắn từ Toidoc:

Có những người như những cuốn tiểu thuyết kinh điển, càng đọc càng thấy hay, càng ở gần càng thấy trân trọng. Đừng vội vã, trang hay nhất thường nằm ở phía sau.

Toidoca.com lưu truyện bạn đang đọc tại