Chương 2

Đây là thời điểm giáp hạt[1] gian nan nhất ở vùng sơn cước. Rau dại quanh mấy triền dốc gần thôn đã bị bới sạch sành sanh từ sớm, đào trụi lủi chỉ còn trơ mỗi rễ. Giờ muốn bói ra chút gì lót dạ thì phải đi tít vào tận khe núi sâu, ngặt nỗi đường trơn vách dốc, những người già cả hoàn toàn là không tài nào trèo lên nổi.

[1] Khoảng thời gian lương thực thu hoạch được của vụ cũ đã cạn, nhưng chưa đến vụ thu hoạch mới, thường chỉ lúc đói kém do chưa đến vụ.

Nha Nha rụt người ở góc giường đất, lưng dán vào bức tường lạnh lẽo, cái bụng lép xẹp như dính sát vào xương sống.

Bà Liễu dựa lưng vào mép giường đất, hai mắt nhắm nghiền, hơi thở nhè nhẹ hắt ra từ mũi như thể sắp tan biến vào không trung.

Khuôn mặt bà vàng vọt, gò má nhô cao. Nha Nha đưa tay sờ thử, nóng hầm hập hệt như cục than đỏ hồng trong lò, khiến cô bé hoảng sợ rụt vội tay lại, nước mắt chợt ứa ra.

Chiều hôm qua bà đã bắt đầu phát sốt, miệng cứ lẩm bẩm không ngừng. Nha Nha áp cái tai nhỏ xíu sát vào miệng bà, lắng nghe hồi lâu mới chắp vá được vài chữ mơ hồ: "Muối... Nha Nha..."

Muối, Nha Nha biết muối là gì chứ.

Trước kia lúc đường núi còn đi lại được, bà Liễu thường đổi một ít muối với người gánh hàng rong từ ngoài thôn tới. Lúc nấu ăn rắc một chút xíu, đến cả món rau tề đắng ngắt cũng trở nên ngon miệng.

Chút muối cuối cùng của cả thôn nằm trong cái hũ sành nhỏ của ông trưởng thôn, cũng chỉ to cỡ bằng móng tay. Nửa tháng trước, sau khi đem pha nước lau trán cho ba đứa bé sốt mê man thì cái hũ cũng đã cạn sạch rồi.

Các ông bà trong thôn đã cạo vét sạch sẽ từ hũ muối, vại dưa muối cho đến cả lớp đất bùn dưới đáy nồi, ấy thế mà cũng chẳng thể tìm thấy một hạt muối li ti.

Không có muối, con người làm gì có sức lực.

Bé Đậu Tử mấy hôm trước bị ngã, đầu gối xước xát be bét mãi chẳng lành, ngày nào cũng nằm bò trên đất mà khóc thút thít, âm thanh lí nhí, đến khóc cũng chẳng buồn ra hơi.

Nha Nha nhích người từng chút một từ góc giường xuống dưới, đôi bàn chân nhỏ trần trụi giẫm lên nền đất, một luồng khí lạnh buốt truyền tới khiến cơ thể cô bé run bần bật.

Cô bé vịn vào tường, chậm chạp mò mẫm tới bên bếp lò, mở chiếc nồi sắt nhỏ đã thủng một lỗ lên. Bên trong chỉ có le lói mấy cọng rau tề khô khốc, vàng ệch, héo rũ. Đây là phần rau ngày hôm qua cô bé phải vịn tường lê lết ra mảnh đất sườn núi để đào về, ăn vào đắng ngắt.

Cô bé cắn từng miếng nhỏ nhai hết hai cọng rau, rồi lại chậm chạp nhích thân mình đi ra ngoài.

Bên cạnh cối đá của thôn, ông lão trưởng thôn đang ngồi xổm ở đó, lưng còng gập xuống hệt như một con tôm luộc khổng lồ. Trong tay ông siết chặt chiếc tẩu thuốc đã cạn khô, thi thoảng lại gõ cộc cộc từng nhịp xuống phiến đá cối.

Gần cối đá có gom được một đống hạt sồi nhặt nhạnh về, định bụng xay thành bột lót dạ. Nhưng ông lão trưởng thôn chẳng có sức bóc vỏ hạt cũng, đành cứ để chất đống ở đó, bám đầy một lớp bụi mờ.