Chương 1:

Tháng 4 năm 1980, tại thôn Tiểu Lý, huyện Trương Trang, thành phố Hải Châu, tỉnh Nam Hà.

Lý Đại Tráng ra đồng từ lúc trời còn tờ mờ sáng, đến khi lượn một vòng trở về thì mặt trời đã lên cao.

Vừa về đến đầu ngõ, ông liền bắt gặp mẹ mình là Trương Quý Phân đang còng lưng ngoài vườn rau.

Trương Quý Phân đã ngoài sáu mươi. Nghe nói ở thành phố, tuổi này đã được về hưu hưởng lương, nhưng ở nông thôn thì vẫn phải làm lụng chân tay.

Lý Đại Tráng rảo bước nhanh hơn, vừa vào vườn vừa nói: “Mẹ, cứ để đấy cho con.”

Trương Quý Phân gắng gượng thẳng lưng, phải mất một lúc, cảnh vật trước mắt mới hết tối sầm rồi sáng rõ trở lại. Bấy giờ, Lý Đại Tráng đã cầm cuốc lên xới đất.

Bà đứng bên cạnh hỏi: “Ngoài đồng thế nào rồi con?”

Lý Đại Tráng cúi đầu, giọng đầy bất lực: “Còn thế nào được nữa. Trời hạn hán thế này, đúng lúc mạ đang lên mà từ mùa đông năm ngoái đến giờ chẳng có lấy một giọt mưa. Đất thôn chúng ta lại ở cuối nguồn con sông, mấy thôn trên vì muốn tưới tiêu nên đã đắp đập đất chặn dòng cả rồi. Chỉ trông vào mấy cái giếng bơm tay để gánh nước tưới đồng thì thấm vào đâu? Con thấy năm nay gay go rồi.”

Chuyện này, Trương Quý Phân nào đâu không biết. Bà chỉ là vẫn ôm một tia hi vọng mà thôi.

Bà cũng lo lắm, nhưng lúc này không muốn làm con trai thêm rối lòng, bèn hỏi: “Bí thư chi bộ nói sao? Bọn họ làm thế này thì bắt nạt người quá! Đây là không cho thôn chúng ta con đường sống mà.”

Lý Đại Tráng thở dài: “Bí thư đã chạy sang mấy thôn đó vài bận rồi. Người ta thì miệng lưỡi ngon ngọt, nào là thôn anh em không làm thế đâu, nhưng cái đập đất thì chẳng hề dỡ đi một tấc. Toàn là lời hứa suông thôi. Giờ ai cũng chỉ lo cho ruộng nhà mình, hơi đâu mà quan tâm đến chúng ta?”

Nghe vậy, Trương Quý Phân tức đến sôi người: “Sao họ có thể làm thế? Không sợ chúng ta kiện lên công xã à?”

Lý Đại Tráng cuốc xong khoảnh đất, ông dừng tay, ôm cán cuốc giải thích với mẹ: “Mẹ ơi, bây giờ công xã cũng khó xử lắm. Mẹ quên văn bản cấp trên ban hành rồi sao, phải phát triển kinh tế. Kiếm tiền bây giờ mới là quan trọng nhất.”

“Mấy thôn trên thượng nguồn, thôn Tiểu Vương thì nung gạch, thôn Đại Dương Thụ thì bán tàu hũ ky, thôn Liễu Hà còn lợi hại hơn, kéo cả dây chuyền sản xuất linh kiện về. Người ta đều kiếm được bộn tiền, lại còn là tấm gương của huyện. Chỉ có thôn mình, bí thư chi bộ vừa nhát gan vừa quản nghiêm, chẳng cho làm gì cả nên giờ nghèo rớt mồng tơi, người ta mới chẳng nể nang gì.”

Tình Tình chính là cháu ngoại của Trương Quý Phân, cô con gái độc nhất của chị gái Lý Đại Tráng – Lý Hồng Mai.

Nhắc đến cháu ngoại, đôi mày Trương Quý Phân càng nhíu chặt: “Vẫn đang ngủ. Mẹ nói đây là cái nghiệp chướng gì không biết. Mẹ chỉ hận không thể đào mộ nhà họ Hà lên, hỏi lão Hà Thực Thà kia xem lão dạy con kiểu gì!”

Chuyện bà nói là một nỗi đau của nhà họ Lý, dù rằng ban đầu đây lại là một chuyện vui.

Năm xưa, bố của Lý Đại Tráng là Lý Nam Hòa sống không nổi ở quê nhà, bèn lên đường vượt Quan Đông. Trên đường đi, ông quen biết Hà Thực Thà ở thôn Liễu Hà bên cạnh. Hai người là đồng hương, dọc đường đùm bọc lẫn nhau, cuối cùng chẳng những sống sót mà còn cưới được vợ.

Khi trở về quê, hai nhà liền định hôn ước cho con cháu: con gái lớn của Lý Nam Hòa là Lý Hồng Mai sẽ gả cho con trai cả của Hà Thực Thà là Hà Quốc Cường.

Vốn là chuyện tốt môn đăng hộ đối, nào ngờ Hà Quốc Cường lại học giỏi đến thế, thi đỗ cả đại học. Nhà họ Lý đã định rút lui, vì Lý Hồng Mai chỉ học hết cấp hai, dù xinh đẹp cũng không xứng với người ta.

Nhưng Hà Thực Thà không đồng ý, một mực ép con trai cưới Lý Hồng Mai ngay khi vừa tốt nghiệp. Ông phải nhìn hai đứa thành hôn rồi mới yên lòng nhắm mắt.

Nhà họ Lý đều là người thật thà, nghĩ rằng đã cưới xin xong xuôi thì coi như yên phận.

Nào ngờ, Hà Quốc Cường sớm đã có dự tính riêng. Sau khi tốt nghiệp, ông ta được phân công về Nhà máy Động cơ Diesel Giang Thành rồi liền lấy cớ nhà máy không có nhà ở để không đưa Lý Hồng Mai đi cùng.