Chương 43: Tân Pháp – Vì Sao Phép Nghĩa Thương Lại Suy Vi

Hôm nay, đề tài mà các vị tiên sinh đang tranh luận chính là về việc "Nghĩa thương".

Từ thuở Đại Lương mới lập quốc đã định ra phép Nghĩa thương. Chỉ có điều, Nghĩa thương khác với các loại kho lương như Thường Bình thương ở chỗ, đây là kho lương do dân gian tự phát lập nên, lương thực tích trữ cũng là do bá tánh tự nguyện đóng góp. Tuy nói sổ sách lương thực trong kho đều được quan phủ các nơi ghi chép lại, nhưng thực chất quan phủ không can thiệp vào việc quản lý Nghĩa thương. Người đứng ra cai quản đa phần đều là Thôn trưởng, hoặc là Lý chính ở vùng lân cận.

Trước kia, lượng lương thực tồn trong Nghĩa thương cũng không ít. Nghe đâu mấy chục năm trước, vùng Giang Nam xảy ra lũ lụt, triều đình đã dùng chính lương thực từ Nghĩa thương để cứu tế tai hoang. Những điều này Cố Chuẩn đều từng đọc qua ở chỗ Lý Huống. Khi ấy, Nghĩa thương của thôn Hạnh Lâm bọn họ cũng tàng trữ đến hai ngàn thạch lương thực, nếu tính xa hơn về trước thì con số còn nhiều hơn nữa. Chỉ hiềm nỗi mười mấy năm trở lại đây, lương thực trong Nghĩa thương ngày càng vơi dần, ít đến mức lần mở kho trước đó bên trong chỉ còn vỏn vẹn hơn hai trăm cân thóc, mà hai trăm cân ấy lại còn bị người ta dùng mất một nửa.

Thật sự là ít ỏi đến đáng thương.

Người thôn Hạnh Lâm đối với việc một kho lương bị ăn cắp của công lại căm hận tột cùng như vậy, quy căn kết đế cũng chỉ vì lương thực không đủ, nên mới xem chút thóc gạo đó là vật cứu mạng. Nhưng xét kỹ lại, hai trăm cân lương thực thì thấm vào đâu? Nếu thật sự gặp phải năm tai hoang, chút đồ ấy ngay cả cho ba năm người ăn cầm hơi còn không xong, chứ đừng nói đến chuyện cứu mạng cả một thôn.

Vốn dĩ Cố Chuẩn tưởng rằng chỉ có huyện Diêm Quan bọn họ là như vậy, nay nghe những người này biện luận, dường như Nghĩa thương của cả dải Giang Nam đều đã sa sút. Giang Nam đã như thế, phương Bắc lại càng khỏi phải nói. Trước kia Cố Chuẩn cũng từng suy ngẫm về việc này, thậm chí còn có vài ý tưởng chưa thành hình, chỉ khổ nỗi bên cạnh không có người để đàm đạo, nên những suy nghĩ ấy đành bỏ ngỏ không có hồi sau.

Phép Nghĩa thương điêu tàn, triều đình tự nhiên là kẻ sốt ruột nhất. Suy cho cùng, Nghĩa thương trước kia từng là nguồn lương thực trọng yếu để cứu tế thiên tai, nay nói hỏng là hỏng ngay, chung quy khiến người trên kẻ dưới đều buồn bực. Thêm vào đó, mấy lần trước triều đình muốn chấn hưng lại Nghĩa thương đều không thành công, cho nên mới có cuộc luận bàn ngày hôm nay, cốt để tìm ra phương kế giải quyết.