An hiểu rất rõ một điều sau những ngày bị soi xét và bàn tán âm thầm:
Khi người khác chưa biết gọi việc của cô là gì,
họ sẽ tự đặt tên cho nó.
Và những cái tên do người khác đặt ra, thường không bao giờ có lợi.
Sáng hôm đó, An dậy sớm hơn thường lệ một chút.
Không phải vì cần mua thêm trứng, cũng không phải vì có ai đặt trước nhiều hơn. Chỉ là trong đầu cô đã hình thành một quyết định đủ rõ, khiến cô không thể ngủ thêm.
Căn nhà vẫn yên tĩnh. Mẹ còn chưa thức dậy. Ánh sáng mờ của buổi sớm hắt qua khung cửa sổ, rơi xuống chiếc bàn học nhỏ nơi An thường ngồi ghi chép.
Cô ngồi xuống, mở cuốn sổ cũ.
Không phải sổ ghi đơn hàng.
Mà là cuốn sổ cô dùng để sắp xếp suy nghĩ.
An lật lại những trang đầu tiên, nơi chỉ có vài dòng ngắn ngủi:
– Trứng
– Nhà quen
– Đều
Rồi đến những trang sau:
– Giữ giờ
– Giữ lời
– Không nhận quá tay
Và gần đây nhất:
– Tin đồn
– Ánh mắt
– Ranh giới
An nhìn những từ khóa ấy rất lâu.
Cô nhận ra một điều rất rõ ràng:
mọi thứ cô đang làm đã vượt qua mức “tiện giúp” từ lâu.
Người ta không còn xem cô là một đứa trẻ tiện đường đi chợ.
Người ta đang xem cô như một điểm trung tâm nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày.
Vấn đề là:
cô chưa từng đặt tên cho vai trò ấy.
Không tên, thì không luật.
Không luật, thì ai cũng có quyền đòi hỏi.
An khép sổ lại, đứng dậy, xách rổ tre ra khỏi nhà.
⸻
Chợ buổi sáng vẫn như mọi ngày. Người bán trứng đã quen mặt An đến mức không cần hỏi nhiều.
“Hôm nay cháu lấy bao nhiêu?”
“Hai mươi bốn quả.”
Giọng nói của An ổn định, không do dự.
Người bán trứng gật đầu, vừa gói hàng vừa nói:
“Sáng nay có người hỏi cô, bảo sao cháu khó nhờ thế.”
An không ngạc nhiên.
“Cô trả lời sao ạ?”
“Cô bảo cháu làm việc có giờ, không phải muốn nhờ lúc nào cũng được.” Người bán trứng cười. “Nói vậy cho khỏi rối.”
An nhìn bà, gật đầu.
“Cô nói vậy là đúng.”
Người bán trứng nhìn An kỹ hơn một chút.
“Cháu không giận à?”
“Không ạ.” An đáp. “Nếu ai cũng vừa lòng, thì cháu không giữ được lời.”
Bà bật cười. “Con bé này… nghĩ sâu thật.”
An rời chợ, lòng rất tĩnh.
Cô biết, đã đến lúc không chỉ làm đúng, mà còn phải nói đúng – nói đủ – nói một lần cho rõ.
⸻
Trên đường giao hàng, An không ghé từng nhà ngay như mọi hôm.
Cô dừng lại ở đầu ngõ, nơi thường có vài người tụ tập nói chuyện buổi sáng.
Khi thấy An, một người phụ nữ hỏi ngay:
“Hôm nay có trứng không?”
“Có ạ.” An đáp. “Nhưng cháu nói trước một chút.”
Mọi người nhìn cô.
An hít một hơi, giọng không lớn, nhưng đủ rõ:
An nói tiếp, rất chậm:
“Cháu còn đi học. Nên cháu chỉ làm trong khả năng. Cháu mong mọi người thông cảm.”
Một khoảng lặng ngắn.
Rồi bà Hoa lên tiếng:
“Thế là rõ ràng. Cô thấy vậy là tốt.”
Một người khác gật đầu:
“Ừ, nói thế này dễ hiểu.”
Không phải ai cũng hài lòng. Nhưng không ai có cớ để trách.
An không giải thích thêm. Cô xách rổ, bắt đầu giao hàng.
Từ hôm đó, mọi câu hỏi đều đổi dạng.
Không còn là: “Sao hôm nay không mua giúp?”
Mà là: “Mai mấy giờ cháu đi?”
Không còn là: “Sao không nhận thêm?”
Mà là: “Hôm nay cháu đủ chưa?”
Chỉ cần đổi cách gọi,
thái độ của người khác cũng đổi theo.
⸻
Buổi trưa, An về nhà sớm hơn mọi hôm.
Mẹ nhìn cô, hỏi:
“Hôm nay con làm gì mà về nhanh thế?”
“Con nói rõ với mọi người rồi.” An đáp.
Mẹ dừng tay. “Nói rõ gì?”
An kể lại ngắn gọn.
Mẹ nghe xong, im lặng một lúc lâu, rồi nói:
“Con làm vậy là đúng.”
An nhìn mẹ.
“Mẹ không sợ người ta nói con khó à?”
Mẹ lắc đầu.
“Khó mà rõ còn hơn dễ mà rối.”
Câu nói ấy khiến An thấy lòng mình nhẹ hẳn.
Gia đình là nơi duy nhất cô không cần phòng bị.
⸻
Buổi chiều, An đi học. Trong lớp, không khí có chút khác. Khi cô bước vào, Lan kéo cô lại ngay.
“An,” Lan thì thầm, “nghe nói sáng nay cậu nói chuyện trước ngõ?”
An gật đầu. “Ừ.”
Lan nhìn cô đầy tò mò.
“Cậu không sợ người ta ghét à?”
An suy nghĩ một chút rồi đáp:
“Tớ chỉ sợ người ta hiểu sai.”
Lan im lặng. Một lúc sau, cô nói nhỏ:
“Tớ thấy cậu… trưởng thành thật.”
An không đáp. Nhưng trong lòng, cô hiểu: từ hôm nay, cô đã bước qua một ranh giới khác.
Không còn là người bị lời nói dắt đi.
Mà là người chủ động định hình câu chuyện.
⸻
Tan học, An về nhà theo con đường quen.
Ở đầu ngõ, cô gặp Hà Quân.
Anh đứng tựa vào chiếc xe đạp cũ, dáng người thẳng, ánh mắt trầm. Nhìn thấy An, anh gật đầu.
“Hôm nay em nói rõ rồi.” Anh nói, như đã biết trước.
An không hỏi anh biết bằng cách nào. Cô chỉ gật đầu.
“Em không muốn để người khác nói hộ mình nữa.”
Hà Quân nhìn cô một lúc lâu.
“Em làm vậy là đúng.”
“Nhưng sẽ có người không thích.” An nói.
“Luôn luôn có.” Hà Quân đáp. “Nhưng người giữ trật tự thì không thể chiều hết tất cả.”
An nhìn anh, khẽ nhíu mày.
“Anh quen chuyện này à?”
Hà Quân cười rất nhẹ.
“Trong quân đội, nếu không nói rõ ngay từ đầu, thì mệnh lệnh sẽ bị hiểu sai.”
An im lặng.
Cô chợt nhận ra, giữa họ có một điểm chung rất rõ: đều quen với việc chịu trách nhiệm cho lời mình nói.
“Em sợ mình nói sớm quá.” An nói nhỏ.
Hà Quân lắc đầu.
“Em nói đúng lúc.”
Anh nhìn thẳng vào cô:
“Khi người khác đã bắt đầu đồn đoán, thì im lặng không còn là khiêm tốn nữa.”
An hít một hơi sâu.
Đây là lần đầu tiên, cô cảm thấy có một người hiểu chính xác vị trí mà mình đang đứng.
⸻
Buổi tối, An ngồi bên bàn học, mở cuốn sổ ra.
Lần này, cô viết rất rõ ràng, không còn dùng từ khóa rời rạc nữa.
Cô viết thành một đoạn hoàn chỉnh:
Việc mình đang làm là mua giúp trong khung giờ cố định.
Không phải buôn bán lớn.
Không phải tiện thì làm.
Ai cần thì đặt trước.
Ai không đặt, mình không nhận.
Không nợ lời.
Không nợ thời gian.
An đọc lại đoạn chữ ấy hai lần.
Cô nhận ra, cuối cùng mình đã làm được một việc rất quan trọng:
đặt tên cho con đường mình đang đi.
Khi có tên,
sẽ có ranh giới.
Khi có ranh giới,
sẽ có trật tự.
Và khi có trật tự,
mọi lời đồn đều sẽ tự yếu đi.
An gấp sổ, tắt đèn.
Ngoài kia, ngõ nhỏ vẫn yên tĩnh. Nhưng trong lòng cô, mọi thứ đã khác.
Từ hôm nay,
cô không còn là người bị kéo theo nhịp của người khác.
Cô là người đặt nhịp,
và chọn ai được bước vào trong nhịp đó.
Con đường phía trước vẫn dài.
Nhưng ít nhất, nó đã có tên.
Và An, rất rõ ràng,
đã sẵn sàng bước tiếp —
không vội,
nhưng không lạc nữa.
≧◔◡◔≦
------------------------------
Toidoc.org lưu truyện bạn đang đọc tại 
-150561.jpg&w=256&q=75)
